كليات گياه شناسي

  شبدر قرمز گياهي است علفي و چند ساله كه در مناطق معتدله كره زمين مي رويد . در شرايط مساعد اين گياه هفت ساله است ولي در آب و هواي گرم فقط دو سال عمر مي كند. ارتفاع شبدر قرمز بسيار كم است و بيشتر از 15 سانتيمتر نمي شود . برگهاي آن بيضي شكل و دراز و داراي سه برگچه است و بهمين علت در قرون وسطي مورد احترام مسيحيان بوده زيرا آنرا سمبل خداوند ، مسيح و روح المقدس مي دانستند. اين گياه از نظر داشتن مواد مغذي براي علوفه حيوانات بكار مي رود . شبدر قرمز (Red Clover)& (Trifolium pretense) یک گیاه دائمی است که به طور معمول در اروپا، آسیا و آفریقا می روید و بومی آمریکای شمالی است. به عنوان غذایی برای چرای دام ها و به عنوان یک کود کشاورزی غنی از نیتروژن است.

مشخصات ظاهری:

شبدر قرمز عضوی از خانواده ی( Leguminosae) است و می تواند حدود 30 تا 70 سانتی متر رشد کند و گل های لوله ای شکل صورتی - بنفش دارد.

قسمت هایی از گیاه که استفاده می شود:

گل های آن: که معمولا عصاره ی گل های شبدر قرمز در فرم استاندارد به صورت قرص به کار می رود.   

برگ های شبدر قرمز نیز به عنوان سالاد و گل های آن به صورت چای استفاده می شود.

استفاده دارویی، فواید و مضرات شبدر قرمز

شبدر قرمز از گذشته های دور در چین، اروپا و روسیه برای درمان سنتی بسیاری از بیماری ها به کار می رفت. درمان بیماری هایی مثل آسم، بیماری های مزمن کبد و دستگاه گوارش، ناراحتی های چشمی و سوختگی از آن جمله بودند.

اعتقاد بر این است که شبدر قرمز به تصفیه ی خون از طریق بهبود چرخه های تولید ادرار، مخاط و صفرا کمک می کند.

پماد (مرهم) شبدر قرمز به طور سنتی برای درمان بیماری های پوستی مثل اگزما و پسوریازیس به کار می رود.

نمونه هایی نیز از استفاده از شبدر قرمز برای درمان سرفه های کوتاه مدت کودکان موجود است.

شبدر قرمز یک منبع سرشار از ایزوفلاوون، فورمونکتین، بیوکانین A، دیادزین، جنیستین است که هورمون های طبیعی به شمار می روند.

مکمل شبدر قرمز به صورت گسترده ای در دنیا برای درمان نشانگان یائسگی و همین طور برای حفظ سلامتی و شادابی بعد از یائسگی به کار می رود.

آزمایشات کلینیکی نشان می دهد که عصاره شبدر قرمز می تواند برای درمان گر گرفتگی مرتبط با یائسگی مفید باشد.

به علاوه می تواند برای زنانی که از درد سینه رنج می برند استفاده شود.

مشخص شده که شبدر قرمز اثر مثبتی بر فشار خون بالا دارد.

مدارک خوبی وجود دارد که شبدر قرمز می تواند به بهبود پوکی استخوان کمک کند.

طبق آزمایشات کلینیکی شبدر قرمز ضرری برای بافت های رحم و سینه ندارد.

به علاوه شبدر قرمز یک ترکیب هورمونی طبیعی است. شامل ویتامین های ضروری، مواد معدنی مثل کلسیم، کروم، نیاسین، فسفر، پتاسیم، تیامین، منیزیم و ویتامین C می باشد.

ترکیبات گیاهی شبدر قرمز برای خانم ها مفید به نظر می رسد.    

عوارض جانبی بالقوه در شبدر قرمز

اثرات جانبی شبدر قرمز بسیار کم و ضعیف است؛ زودرنجی، تغییرات در قاعدگی زنان و افزایش وزن از آن جمله است.

مصرف عصاره ی شبدر قرمز با داروهای رقیق کننده ی خون مثل وارفارین و درمان های هورمونی تداخل می کند، اما این مسئله هنوز به وسیله نتایج تجربی ثابت نشده است.

گرچه مدرکی برای نگرانی وجود ندارد، اما سفارش شده که عصاره شبدر قرمز در زنانی که سابقه ی سرطان سینه دارند، به کار نرود.

ترکیبات شیمیایی

گل شبدر دارای مواد شیمیایی مانند تریفولین ،ایزوتریفولین و اسانس روغنی می باشد . این گیاه دریای املاح معدنی مانند سلیس ،آهن ، فسفر ،گوگرد ، پتاسیم، منیزیم ،منگنز، روی ،مس،سرب ، نیکل و کبالت می باشد .

خواص داروئی: شبدر قرمز از نظر طب قدیم ایران سرد و تر است .

مهمترین خاصیت شبدر قرمز ضد سرطان بودن آن است .

تمیز کننده خون و بدن است.

سرفه را برطرف می کند.

دردهای عضلانی را برطرف می کند.

تورم پوستی را از بین می برد.

شبدر تازه بعنوان مسهل بکار می رود.

درمان کننده آسم است.

برای درمان آب آوردگی بدن مفید است.

دل پیچه را برطرف می کند.

برای درمان آرتروز ، رماتسیم و ورم بیضه باید برگ شبدر را در روغن زیتون جوشانیده و روی قسمت های دردناک بمالید .

برای طول عمر و جلوگیری از بیماریهای قلبی شبدر قرمز بخورید .

تشنج را علاج می کند.

برای التیام زخم ها ، ضماد شبدر قرمز را روی زخم ها بگذارید.

برای از بین بردن خارش شبدر را له کرده وروی پوست بمالید.

طرز استفاده: دم کرده : مقدار 30 گرم گیاه خشک را در یک لیتر آبجوش ریخته و به مدت 5 دقیقه دم کنید . مقدار مصرف آن یک فنجان سه بار در روز است . جوشانده شبدر : مقدار 50 گرم سرشاخه های گلدار شبدر قرمز را در مقداری شیر یا آّ ب ریخته و بگذارید مدتی بجوشد و پس از سردشدن بصورت ضماد روی پوست و یا قسمتهای دردناک بدن بگذارید .
مضرات : مقدار مصرف زیاد شبدر خطرناک است زیرا دارای اسید سیانیدریک می باشد ولی استفاده متعادل از آن هیچگونه خطری نداشته و بسیار مفید است .

به گزارش خبرگزاري فرانسه، افسردگي و اضطراب جزو نشانه‌هاي کلاسيک يائسگي هستند. بررسي‌هاي محققان بيمارستان عمومي کورنبورگ در اتريش نشان داده است ايزوفلون‌ها يا آنتي‌اکسيدان‌هاي موجود در شبدر قرمز مي‌توانند جلوي ابتلا به اين حالات رواني را بگيرند! محققان پس از زير نظر گرفتن 106 زن يائسه که به طور ميانگين بيش از 40 سال سن داشتند متوجه شدند مصرف 90 روزه مکمل ايزوفلون‌هاي شبدر قرمز مي‌تواند تا 80 درصد افسردگي را در آنها کاهش دهد. محققان مي‌گويند اين ايزوفلون‌ها از آسيب احتمالي نورون‌ها پيشگيري کرده و نوعي مسکن واقعي محسوب مي‌شوند.جالب است بدانيد شبدر قرمز داراي املاح معدني مانند سيليس، ‌آهن، فسفر، ‌گوگرد، پتاسيم، منيزيم، ‌منگنز، روي،‌ مس، سرب، نيكل و كبالت است که مهمترين خاصيت آن ضد سرطاني بودن است. اين گياه تصفيه کننده خون است و التهابات پوستي و خارش را برطرف کرده و عصاره آبي اين گياه در رفع کک و مک مفيد است. شبدر قرمز در درمان آسم موثر است و مصرف آن راهي براي رفع سرفه، دردهاي عضلاني، درد آرتروز و رماتيسم است. اين گياه مسهل بوده و دل پيچه را برطرف مي‌کند و به عنوان دارويي مکمل در پيشگيري از بيماري‌هاي قلبي کاربرد دارد. البته بايد مصرف اين گياه کنترل شده باشد، زيرا مصرف زياد شبدر به دليل دارا بودن اسيد سيانيدريك خطرناک است ولي استفاده متعادل از آن هيچ گونه خطري نداشته و بسيار مفيد نيز است.

واينك چند سطري از زبان شبدر

اگر از عصاره من سرمه تهيه كنيد، براي چشم بسيار نافع هستم، بذر من را براي از بين بردن كك مك صورت تجويز كنيد. ضد تشنج هستم و شكوفه‏هايم تنگي نفس را درمان مي‏كند، اگر از سكته قلبي مي‏ترسيد، از من استفاده كنيد...
فارسي من شبدر است، در مازندران به من شرويت گويند. به نوع بياباني و وحشي من در فارسي (ديواسپست) صحرايي و به شيرازي «ادقوقو» نامند. عربي بستاني من دزق و بياباني آن حباقا مي‏باشد و در كتب قديم به نام حندقوقي ياد شده‏ام، من داراي گونه سفيد و گونه قرمز مي‏باشم و اين نامگذاري به اعتبار رنگ گلهاي ما است، ذوثلاث الوان و ذوحمس الوان هم از گونه‏هاي مختلف ما مي‏باشد و روي هم تاكنون پانزده گونه از ما ديده شده است كه همه آنها علوفه حيوانات مي‏باشد، ولي شبدر وحشي شباهت زياد به شنبليله داشته و برگهاي آن را مانند سبزيهاي خوراكي مي‏توان خورد و در داروسازي جديد از شبدر گل قرمز زياد تعريف مي‏شود، ولي داروسازان سنتي ايران شبدر گل سفيد را مفيدتر مي‏دانند. سرمه عصارمه نوع بساتاني من جهت درمان زخم چشم و سفيدك آن مفيد است. نوشيدن آب ساقه گياه من با شراب جهت استسقاء و يرقان توصيه شده است براي رفع قولنج - دل پيچه و دمل نافع است. كمي ملين و اشتهاآور است، خوردن برگ پخته من كه با كمي روغن بريان شده باشد و آب مقطر برگ من براي استسقا تجويز مي‏شود. اگر برگ مرا در روغن زيتون بجوشانيد اين روغن براي درد ورم مفاصل و ورم بيضه سودمند مي‏باشد، بذر گياه من مهيج باه و ماليدن آن جهت پاك كردن كك مك به كار ميرود، مقدار خوراك بذر من پنج گرم است.
شبدر گل قرمز كه آن را شبدر كوهي مي‏گويند، داراي برگ بزرگتر و بدطعم است. قسمت مورد استفاده آن گل و شكوفه‏هاي خشك شده آن مي‏باشد كه بوي خوشي دارند. اين شبدر فقط در زمينهاي قوي به عمل مي‏آيد، و بايد به آن كودهاي پتاسمي و فسفوري داد، ولي احتياجي به كودهاي ازتي ندارد، زيرا خود سازنده آن مي‏باشد و اجازه فرماييد خودش را معرفي كند.
من داراي تركيبات شيميايي زياد و قابل توجه مي‏باشم، برگهاي من داراي مواد سفيده‏اي زياد است. داري روغن، قند و املاح معدني مانند كلسيم، منيزي، پتاس، سرب، فسفر، گوگرد، سيليس، سديم، آهن، آلمينيوم، منگنز، روي، مس، سرب، نيكل، كوبالت مي‏باشم برگهاي من كلسيم زيادتري دارند، ولي پس از رسيدن فسفر آن كم مي‏شود. من داراي ويتامينها «ب 1» و «اي» و ويتامين «كا» هستم. وجود اسيد سالسيلك و يك ماده دارويي ضد قارچ در برگهاي من قابل توجه است. خاصيت گياه من جهت جلوگيري از انفاكتوس «سكته قلبي» و طول عمر اهميت زياد دارد. در رنگرزي نيز از مواد رنگي من جهت رنگ كردن پشم و پنبه استفاده مي‏نمايند، جوشانده شربت و عصاره شكوفه گلهاي من ضد تشنج و خلطآور بوده، براي درمان سياه سرفه، برنشيت تجويز مي‏شوند. از عصاره گياه من به صورت ضماد براي درمان سياه سرفه، برنشيت مي‏شوند. دمكرده شكوفه‏هاي من ضد تنگ نفس مي‏باشد. خلاصه مي‏توان گفت من به علت داشتن ويتامينهاي گوناگون و املاح مختلف زياد، اهميت به‏سزايي دارم.
چكاندن آب ساقه من در بيني جهت هيستري و جنون و ماليدن آن بر محل نيش عقرب، جهت سرعت حركت اطفال و شستشوي آب آن جهت باز شدن بشره مفيد است، بذر شبدر قرمز شهوت را زياد مي‏كند، و ماليدن آن بر صورت براي رفع كك مك موثرتر از نوع بستاني و سفيد است. در كتاب دستور الاطبا نوشته شده است كه چون ريشه شبدر را در سايه خشك كرده، و آن را با آب و گلاب بسايند و در چشم كنند، جهت در آمدن موي مژگان ريخته و آبريزش چشم و تراخم مفيد است

ن پیاز در طول زمان نه تنها در آشپزی بلکه خاصیتهای درمانی آن مورد توجه قرار گرفته است. در اوایل قرن ششم به عنوان دارو در هند استفاده می‌شد. هندیها در استفاده پیاز شهرت داشتند. در یونان باستان آن را با مخلفات اضافی مخلوط می‌کردند چون مردم آن را خیلی تند و تیز نمی‌دانستند، با این حال، بخاطر بوی بدآن ، پیاز در میان مردمان فقیر در سراسر دنیا که می‌توانستند به راحتی از این گیاه ارزان برای خوش طعم کردن غذاهایشان استفاده کنند شهرت یافت.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  پیاز از خانواده ALLIUM هستند و هر دو سرشار از ترکیبات سولفور قوی هستند که باعث بوی تند و همچنین باعث افزایش سلامتی می‌شود .‍‍ پیازسرشار از کروم می‌باشد. یک ماده معدنی که به سلولها در واکنش به انسولین، به همراه ویتامین C، فلاونوئید و کورسیتین کمک می‌کند.

پیاز نوعی گیاه غده‌ای گوشتی و زیرزمینی از خانواده لاله است و نام علمی آن ALLIUM CEPA L می باشد. عموماً، پیاز به بخشی از گیاه اطلاق می شود که هر گیاهی از طبقه آلیوم ها دارای آن است. اما معمولاً منظور از پیاز، گیاه تند مزه ای است که بوی تندی هم دارد و در تهیه انواع غذاها به عنوان نوعی ماده ی طعم دهنده از آن استفاده می کنیم.

پیاز یکی از منابع غذایی مهم فلاونوییدها به خصوص کوئرستین است. مطالعات روی خانم‌ها نشان داده‌ آنهایی که در طول عمر خود بیشترین دریافت را از این ماده ارزشمند داشته‌اند، با احتمال کمتری به بیماری‌های قلبی‌عروقی دچار می‌شوند؛ چون کوئرستین هم موجب کاهش کلسترول بد می‌شود و هم از تشکیل پلاک‌های زیانباری که تنگی عروق را به همراه دارند، جلوگیری می‌کند و نهایتاً شمار افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را می‌کاهد. فراموش نکنید که مصرف این سبزی برای کسانی که در طول روز از منابع غذایی ویتامین C و E به مقدار کمتری استفاده می‌کنند، ضروری‌تر است.

● کلیات گیاه شناسی
پیاز گیاهی است دو ساله دارای برگهای توخالی و استوانه ای شکل . ساقه پیاز تا ارتفاع یک متر هم می رسد که آنهم استوانه ای و توخالی است . گلهای پیاز برنگ سفید یا بنفش بصورت چتر در انتهای ساقه دیده می شود . پیاز انواع مختلف درد مانند پیاز سفید ،پیاز بنفش ، پیاز قرمز و یا مخلوطی از قرمز و بنفش .پیاز در حال حاضر در تمام مناطق دنیا کشت می شود ولی گفته می شود که منشاء آن از ایران و افغانستان بوده است و از آنجا به دیگر نقاط دنیا راه یافته است . پیاز از زمانهای ماقبل تاریخ وجود داشته است . مردم مصر و کلده از آن در غذاهایشان استفاده می کرده اند .مخصوصا در مصر پیاز در مراسم مذهبی بکار می رفته و احترام خاصی داشته است . یونانیان و رومیان نیز آنرا می شناخته و مصرف می کرده اند.

پیاز که اسم علمی‌آن ALLIUMSPA است به رنگ قهوه‌ای کم رنگ، سفید و قرمز با یک گل پیاز و پوستی به ضخامت یک کاغذ دیده می‌شود، مزه تندی دارد و در همه مناطق دنیا در غذای خود از آن استفاده می‌کنند. همچنین پیازها در سایز، رنگ و مزه بسته به نوعشان با هم متفاوتند. کلمه پیاز (onion) از حرف لاتین unio به معنی تک یامنحصر می‌آید، چون گیاه پیاز فقط یک گل دارد. همچنین نام آن (union) به معنی متحد را نشان می‌دهد، که بیانگر لایه‌های پیاز است که به دور یک مرکز قرار دارند.

تاریخچه:

منشاء پیازها اصولاً از آسیا و خاورمیانه است که گسترش پیدا کرده اند. پیازها مورد تحسین مصریها قرار می‌گرفتند . آنها نه تنها بعنوان پول از آن استفاده می‌کردند بلکه بر سر قبر شاهان می‌گذاشتند و این به منزله هدیه ای برای مرده بشمار می‌رفت که این هدیه اهمیت روحی برای مرده در زمان زندگی پس از مرگ او داشت.

این سبزی نخستین بار در ایران بزرگ ( امپراتوری ایران )  کاشته شد و در طول تاریخ به کشورهای دیگر رفت و وقتی به سرزمین های مصر، رم و یونان راه یافت به سرعت در فهرست غذاهای مورد علاقه مردم قرار گرفت و در فهرستی که بر دیوار اهرام مصر نقش بسته، نام پیاز هم به چشم می خورد. پیاز پر از ویتامین های ث و ب است و مواد معدنی زیادی مثل فسفر، آهن، کلسیم، پتاسیم، گوگرد، ید، سیلیس و قند در آن وجود دارد.

پیاز از قدیمی ترین گیاهانی است که بشر شناخته و مصرف می کرده است و در مصر وچین شاید قرنها قل از ثبت تاریخ نیز کاشته می شده است. تعداد زیادی نمونه های سیر در قبرتوتان خامن در مصر یافت شده است که از اثار تاریخی ۱۳۵۸ قبل از میلاد مسیح می باشد .
قوم اسرائیل در زمانیکه از مصر به ارض موعود کوچ می کردند از دوری و در اختیار نداشتن تعدادی از میوه ها و سبزی ها از جمله سیرشکوه داشتند و در تورات آمده است که مابه یاد می آوریم ماهی ها را که در مصر می خوردیم همچنین خیارها ، خربزه ها ، تره ، پیاز و سیر را .

پیازها بعنوان یک گیاه بی قید و شرط در ترکیبات مواد غذایی بسیاری از کشورهای اروپایی در دوره قرون وسطی مورد استفاده قرار می‌گرفت و بعدها بعنوان یک صبحانه سالم و کلاسیک استفاده می‌شد.

کریستف کلمب پیاز را به هند غربی آورد. پرورش آنها در سرتاسر نیمکره غربی گسترش یافت. امروزه چین، هند، ایالت متحده آمریکا، روسیه و اسپانیا از تولیدکنندگان برتر پیاز هستند.

در مورد ورود پیاز به امریکای شمالی آنچه که تاریخ نشان می دهد این است که پیاز یکی از گیاهانی بوده که colombus به دنیای جدید وارد کرد و او در مسافرت دوم خود در ژانویه سا ۱۴۹۴ پیاز را درشهر Isabela در جمهوری دومینیکن کاشته است . پس از آن بسرعت پیاز از انجا به مکزیکو و امریکای مرکزی و جنوبی و شمالی انتشار یافته است . در قرن شانزدهم میلادی Ambroise pare جراح معروف فرانسوی مدعی شد که پیاز برای معالجه بیماری Powder burns مفید است .

● ترکیبات شیمیایی
پیاز دارای ترکیبات گوگردی ، قند ، کلسیم ، املاح سدیم و پتاسیم ، ید ، سیلیس ، آهن ، فسفر و ویتامینهای A.B.C می باشد . پیاز دارای اسانس مخصوصی می باشد که در اثر پختن از بین می رود . پیاز خام فعالیت معده را زیاد می کند و در نتیجه ترشح اسید کلریدریک را تشدید می کند . بنابراین کسانیکه ناراحتی معده دارند ممکن است سوزش و درد در معده خود حس کنند . اینگونه اشخص باید پیاز پخته مصرف کنند که ترشحات دشتکاه هاضمه را منظم کرده اشتها رازیاد و دل درد و نفخ معده را درمان می کند .

این سبزی به دلیل سولفور فراوانی که دارد و‌اینکه‌این ماده مغذی به عنوان یک ضدعفونی‌کننده در میان مردم شهرت دارد، در برابر باکتری‌هایی مانند سالمونلا، ای‌کولا‌ی و باسیلوس سابتیلیس بسیار موثر بوده و مانع فعالیت آنها می‌شود. به‌این دلیل است که از سوی سازمان جهانی بهداشت مصرف عصاره این سبزی در هنگام بروز سرفه و سرماخوردگی حتی التهاب برونش‌ها و بیماری آسم توصیه شده است.

● مواد موجود در ۱۰۰ گرم پیاز
 
کروم  ۲۴٫۸۰ میکرو گرم
ویتامین C 10.24  میلی گرم
فیبر  ۲٫۸۸ گرم
منگنز ۰٫۲۲ میلی گرم
ویتامین B6 0.19 میلی گرم
تریپتوفان ۰٫۰۳ گرم
فولات ۳۰٫۴۰ میکروگرم
پتاسیم ۲۵۱٫۲۰ میلی گرم
فسفر ۵۲٫۸۰میلی گرم
مس ۰٫۱۰ میلی گرم

● چگونگی انتخاب و ذخیره کردن پیازها

پیاز منابع مهمی‌از فلاونوئید و فنول هستند که مطالعات نشان‌داده‌اند که از سرطان و بیماری قلبی ـ عروقی جلوگیری می‌کند. چگونگی انتخاب و تهیه پیازها به نوع پیازها و خواص آنها و همچنین تفاوتهای زیادی مثل خاصیت آنتی اکسیدانی و ضد سرطانی آن بستگی دارد.

پیازهایی انتخاب کنید که تمیز هستند و شکل خوبی داشته‌باشند و هیچگونه شیار یا شکافی روی آنها نباشد و پوستشان ترد و خشک باشد. آنهایی که جوانه زده‌اند یا نشانه‌هایی از کپک دارند را انتخاب نکنید. همچنین پیازهای درجه ۲ که لکه‌هایی صاف دارند و گردن آنها مرطوب و دارای لکه‌های سیاهی هستند را انتخاب نکنید چون اینها نشانه فاسد شدن هستند.

مدت زمان ذخیره‌سازی پیازها به نوع آنها بستگی دارد. آنهایی که خیلی بدبو هستند مثل پیاز زرد را می‌توان مدت زمان بیشتری به نسبت نوع شیرین آن مثل پیاز سفید نگهداری کرد. همه پیازها را باید جدا از سیب زمینی نگهداری کرد، چون آنها رطوبت و گاز اتیلن را به خود جذب می‌کنند که باعث فساد پیازها می‌شوند.

باقیمانده پیاز خرد شده را باید در یک کیسه پلاستیک یا یک ظرف در‌دار نگهداری کرد و بایستی تا یکی دو روز آینده استفاده شوند، چون پیازها اکسیده می‌شوند و مواد غذایی خود را سریعاً از دست می‌دهند. پیاز پخته در یک ظرف کیپ بهتر مزه خود را حفظ می‌کند و میتوان آن را تا چند روز نگهداری کرد.

هرگز آنها را در یک ظرف فلزی نگهداری نکنید چون این کار باعث تغییر رنگ آنها می‌شود.  می‌توان پیاز پوست گرفته و خرد شده را فریز کرد ولی این کار باعث می‌شود که بعضی از طعمهای خود را از دست بدهند.

به کرات مشاهده شده که هرچه پوست پیاز، زیادتر و کلفت تر باشد، زمستان طولانی تر و سخت تر خواهد بود. این امر نشان دهنده این است که طبیعت برای حفظ گیاه پیاز از سرمای سخت زمستان، از پوشش های ضخیم برای پوشاندن پیاز استفاده می نماید.

● خواص داروئی:

پیاز از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است و دارای خواص بسیاری است که در یک مقاله نمی توان گنجانید.

دانشمندان معتقدند که، مصرف پیاز خام برای رفع ناراحتی‌های حاصل از آشامیدن آب‌های مختلف در هنگام مسافرت و جلوگیری از ناراحتی‌های ناشی از هوای آلوده، مفید می‌باشد.  پیاز خام، برای پوست، موهای سر، کلیه‌ها و مثانه مفید است. پیاز پخته، ملیّن (نرم کننده) است و برای کسانی که روده‌ی ضعیفی دارند، غذای مناسبی است. البته سرخ کردن پیاز با روغن، آن را سنگین می‌ نماید، مگر آنکه زیاد سرخ نشود و روغن کمی مصرف گردد.  پیاز نیز مانند سیر خاصیت ضدعفونی دارد و قادر است از تجمع پلاکت ها جلوگیری کند و در تجزیه ی فیبرین(لخته ی خون) دخالت نماید.
۱-پیاز ادرار آوری قوی است و خام و پخته آن هر دو این اثر را دارند .
۲- برای رفع گاز معده از تنتور پیاز می توان استفاده کرد . مقدار مصرف آن ۱۰تا ۱۵قطره است که باید در آّب حل کرده و مصرف نمود .
۳- برای رفع دردهای عصبی شربت پیاز بهترین دارو است شربت پیاز به این صورت تهیه می شود :۱۰۰ گرم پیاز خام را با ۴۰۰ گرم آب مخلوط کرده و بپزید تا له شود سپس ۴۰۰ گرم قند روی آن بریزید و بگذارید که جوش بزند تا قند حل شود سپس آنرا صاف کنید و در یخچال قرار دهید .
۴- همانطور که گفته شد پیاز دارای انسولین گیاهی است و استفاده از آن قند خون را پائین می آورد . بیماران مبتلا به مرض قند باید حتما هر روزه از آن استفاده کنید .
۵-اگر پیاز را له کنید و در زیر شکم شخصی که مبتلا به احتباس ادراری است قرار دهدید ادرار را باز می کند .
۶- پیاز نیم پز برای سوختگی ها نیز موثر است .
۷- پیاز خام محرک قلب است .
۸-پیاز باکتری کش است .
۹. پیاز تقویت کننده و نرم کننده سینه است .برای این منظور پیاز را آب پز کرده و بخورید .
۱۰. پیاز سنگ کلیه را خرد می کند .
۱۱. پیاز پخته ملین است .
۱۲. برای رفع خارش چشم چند قطره آب پیاز را در چشم بچکانید .
۱۳. برای درمان سنگینی گوش آب پیاز را در گوش بچکانید .
۱۴. ماسک پیاز روی صورت خون را بطرف صورت می کشاند و رنگ صورت را درخشان می کند .
۱۵. پیاز چون گرم است برای کسانیکه طبع گرم دارند مضر است و اسراف در خوردن آن موجب فراموشی و سردرد می شود .
۱۶. پیاز لثه ها را محکم می کند .
۱۷. پیاز کلسیم دارد دندانها و استخوانها را تقویت می کند و از نرمی استخوان جلوگیری می کند .
۱۸. پیاز معالج عفونتهای مجاری تنفسی از قبیل ورم گلو ، برنشیت ، گریپ و آسم می باشد .
۱۹. برای رفع سموم بدن پیاز توصیه می شود .
۲۰. برای آنکه پیاز زود هضم شود و آنهایی که معده حساس دارند بتوانند آنرا بخورند و از خواص آن استفاده کنند باید موقع پختن پیاز مقدایر شکر روی آن بریزید و این عمل هضم پیاز را آسان تر خواهد کرد .
۲۱. برای درمان اسهال از پوست پیاز استفاده کنید بدین صورت که پوست پیاز را بشوئید و در مقداری آب به مدت ده دقیقه بجوشانید ، سپس آنرا در داخل دستمالی ریخته و فشار دهید تا شیره آن گرفته شود . بعدا این شیره را با شکر شیرین کنید و روز ی چند فنجان از آن را بشوئید تا اسهال کاملا از بین برود .
۲۲. اگر پشه یا زنبور شما را گزید فورا یک پیاز را بریده و روی محل گزیدگی بگذارید درد و خارش فورا ساکت می شود .
۲۳. پیاز ترشی را برای از بین بردن یرقان و تقویت معده و روده و زیاد شدن استها مصرف می کنند .
۲۴-اگر از بوی پیاز ناراحت می شوید می توانید بعد از خوردن پیاز برای رفع بوی آن باقلا پخته و یا گردوی پخته و یا نان سوخته بخورید .
۲۵-تخم پیاز گرم و خشک است و برای ازدیاد نیروی جنسی مصرف می شود .
۲۶-اگز از تخم پیاز پمادی درست کنید و روی سر ببندید از ریختن مو جلوگیری می کند .
۲۷-حتما شنیده اید که در قدیم برای اینکه کسی از اسرار علمی سر درنیآورد آنها را با مرکب نامرئی می نوشتند و مرکب نامرئی چیزی غیر ازآب پیاز نیست .
۲۸- در خاتمه برای اینکه بوی پیاز شما را ناراحت نکند و اشک از چشمان شما جاری نشود می توانید پیاز را زیر آب شیر پوست بگیرید یا اینکه پیاز را در داخل ظرف بزرگ آب قرار دهید و درآب آنرا پوست بکنید .

۲۹ - پیاز به علّت داشتن فسفر ، کارهای فکری را آسان می‌ کند.

۳۰- برای افرادی که دچار بی‌ خوابی  هستند، مفید است و در صورت مصرف زودتر خواب به سراغ آنها خواهد آمد.

۳۱ - پیاز، برای کودکان کم ‌رشد و پیرمردان ضعیف مفید است.

۳۲ - برای جلوگیری از خون دماغ می ‌توانید چند قطره سرکه را روی پیاز رنده شده بریزید و آب آن را در بینی بچکانید، تا از خونریزی جلوگیری نماید.

۳۳ - پیاز لثه‌ها را تقویت می ‌کند و رنگ چهره را روشن می ‌سازد.

۳۴ - پیاز سرشار از ویتامین‌های A  و B و C  می باشد ونیزدارای آهن، آهک، فسفر ، پتاسیم  ، سدیم  ، گوگرد، ید،سلنیوم، سیلیس و قند است که به طور مستقیم جذب بدن می‌ شود

۳۵  - پیاز به علت داشتن گوگرد ضد عفونت خون است. وقتی گوگرد وارد خون و ریه‌ها گردد با عفونت‌های مجاری تنفسی، مانند آسم ، برونشیت و گریپ و غیره مبارزه می ‌کند.

۳۶ - یک پزشک هندی به نام مِنون در پی تحقیقات دو ساله ی خود در دانشکده ی پزشکی، دانشگاه نیوکاسل انگلستان، اعلام نمود که: پیاز خام، پخته و یا سرخ کرده از تشکیل لخته ‌های

 خون در رگ ها جلوگیری نموده و مانع از بروز سکته ی قلبی و مغزی  می ‌شود.

۳۷ - پیاز قادر است که کلسترول  و چربی های خون را کاهش داده و از انعقاد خون داخل رگ ها جلوگیری نماید.

۳۸ - پیاز قادر است خطر ابتلا به سرطان معده را کاهش دهد.

۳۹ - خوردن پیاز همراه با غذاهای چرب، مخصوصاً در مهمانی ‌ها یا مسافرت ها، سبب هضم چربی ها می شود.

۴۰ - در استعمال خارجی، پیاز پخته، تسکین دهنده ی سوختگی‌ها و بواسیر است.

۴۱ - مرهمی که از پیاز خام رنده شده درست می ‌کنند اگر به پایین شکم بگذارند، خروج ادرار را آسان می‌سازد و اگر بر روی پیشانی گذاشته شود سردردهای شدید نیمه ی ‌سر و سردردهای

 عصبی را آرام می‌کند.

۴۲ - تحریکی که در هنگام پوست کندن پیاز حاصل می ‌شود، دردهای شدید نیمه ی سر ) میگرن ) را بر طرف کرده و زکامی را که تازه شروع شده است از بین می ‌برد.

۴۳  - برگ‌ های سبز پیازچه که بیش تر هنگام بهار یافت می‌ شود، دارای مقدار زیادی ویتامین C است.

۴۴ - پیاز،تقریبا تمام خواص سیر را در معالجه ی فشارخون، مرض ‌قند، درمان بیماری کرمک و غیره را دارد.

۴۵-مصرف پیاز پخته، باعث لینت یا نرمی مزاج می‌شود.

۴۶ - برای برطرف کردن بوی بد پیاز بعد از مصرف آن، می توانید یک عدد گردو یا مقداری نان سوخته میل نمایید و یا چند عدد باقلا را جویده و مدتی در دهان نگاه دارید.

۴۷ - استفاده از پیازی که با چربی پخته شده باشد، برای دفع اخلاط چسبنده از سینه مفید است.

۴۸ - مصرف پیاز پخته با چربی برای رفع یبوست  و نفخ روده‌ها مفید است. برای این منظور پیاز را با ملایمت بپزید و در هنگام پختن به تدریج به آن کره اضافه نمایید و سپس مصرف کنید.

۴۹ - اگر ورقه‌های نازک پیاز در شیر، پخته و مصرف شود، برای درمان دردهای حاصل از قولنج روده‌ها و ناراحتی‌های شکم مفید است.

۵۰ - پیاز پخته، حبس البول و کم شدن ادرار را شفا می ‌دهد و ادرار آور خوبی است.

۵۱ - مصرف پیاز پخته به هر شکل که باشد برای رفع ناراحتی‌ های روحی مفید است.

۵۲ - مصرف پیاز پخته شده در سرکه، برای تقویت هاضمه، زردی (یرقان)  ، ورم طحال  و استفراغ صفراوی مفید است.

۵۳ - تخم پیاز طبیعت گرم دارد و خوردن ۴ تا ۵ گرم آن برای تحریک نیروی جنسی موثر است.

۵۴ - قرار دادن پیاز پخته و گرم در محل سوختگی و یا قرار دادن آن در محل بواسیر اثر شفا بخش دارد، زیرا خون را به طرف سطح پوست انتقال داده و از تجمع خون در رگ‌ های بواسیری می ‌کاهد.

۵۵ - اگر با آب پیاز چیزی روی کاغذ بنویسید، دیده نمی ‌شود ولی همین‌ که آن را گرم کنید و حرارت دهید، کلمات ظاهر می ‌گردد.

۵۶ - وجود ترکیبات گوگردی در پیاز، موجب جلوگیری از تجمع پلاکت ها شده، از لخته شدن خون داخل رگ ها پیشگیری می نمایند.

۵۷ - آب پیاز برای دندان‌ درد مفید است. برای تسکین درد باید آب پیاز را روی دندان ریخت و کمی نگاه داشت، این عمل را می‌توان با پنبه انجام داد.

۵۸ - برای برطرف ساختن صدای داخل گوش می‌توان پنیه ای را به پیاز آغشته کرد و در گوش قرار داد. به زودی صدای گوش شما برطرف می ‌شود.

۵۹ - خوردن پیاز خام در روز خستگی  شما را برطرف می ‌نماید و اعصاب را تسکین می‌ بخشد.

۶۰ - برای معالجه ی ترک خوردگی دست، یک پیاز تازه را رنده کنید و آب آن را به مدت ۱۲ دقیقه روی دست خود بمالید. اگر هر روز دو بار این کار انجام شود، ترک ‌های دست شما بهبود خواهد یافت.

۶۱ - برای معالجه ی ورم و آماس بدن می ‌توان ۲عدد پیاز را رنده نمود و یک لیتر شیر که به جوش آمده است را داخل آن ریخت و پس از ۲۴ ساعت که دم کشیده و سرد شد، آن را صاف

 نمود و هر روز سه لیوان کوچک از آن را نوشید.

۶۲ - برای درمان نیش زنبور و مگس می ‌توانید یک پیاز تازه را رنده کنید و آب آن را به صورت پماد و مرهم روی محل نیش‌ زدگی بگذارید. پس از مدتی ورم کم شده و درد تسکین پیدا می ‌کند.

۶۳ - برای معالجه ی کورک و دمل نیز می توان از روش بالا سود جست.

۶۴ - پیاز به دلیل داشتن موادی از جمله پروستاگلاندین ها، رگ های خونی را گشاد می کند و موجب کم شدن فشار خون می شود.

۶۵ - پیاز دارای مخمر است که برای آسان نمودن هضم نشاسته مفید است. باید توجه داشت هضم پوست های نازکی که ورق پیاز را پوشانده خیلی دشوار است و باید هنگام مصرف آن را جدا نمود.

۶۶- پیاز اشتها آور و کاهش ‌دهنده ی ناراحتی‌های مربوط به نفخ شکم و غیره است.

۶۷ - پیاز برای پیش گیری از ابتلا به تصلب شرایین هم به کار می رود. سازمان بهداشت جهانی مصرف پیاز را برای درمان نارسایی های رگ های خونی سالمندان  توصیه نموده است.

۶۸ - پیاز به واسطه ی داشتن انسولین گیاهی، موجب شفای بیماری دیابت  می گردد، پس برای اشخاص مبتلا به بیماری قند مضر نیست.

۶۹ - پیاز دارای هورمون دیاستازی است که غدد اشک و آمیزشی و گوارشی را تقویت می ‌کند. این مواد در اثر حرارت از بین می ‌روند. بنابراین پیاز پخته در نیروی جنسی و هاضمه تأثیری ندارد و اشک ‌آور هم نیست.

۷۰ - بو کردن آب پیاز به ویژه زمان پوست گرفتن آن، برای به هوش آمدن فردی که سست یا بی هوش شده و همچنین برای رفع تشنج ، بسیار مفید است.

 دیگر تحقیقات پزشکی نشان می دهد پیاز خام تنظیم کننده قند خون است و خوردن آن به هنگام سرماخوردگی یکی از عوامل موثر در بهبودی است چرا که حالت آنتی بیوتیک دارد و باکتری ها را از بین می برد اما در رابطه با ویتامین های این خوردنی اعجاز آمیز باید گفت : پیاز دارای ویتامین های A , B , C و همچنین دارای آهن ، گوگرد ، فسفر، کلسیم ، پتاسیم ، سدیم و ید می باشد که به هضم غذاهای نشاسته ای کمک می کند . از این رو می گویند با برنج پیاز بخورید همچنین وجود (( سیلیس )) در پیاز باعث می شود که استخوانها محکم و عضلات تقویت شود .  

پیاز گیاه معجزه گری است که در رژیمهای غذا درمانی از مهمترین عناصر برای مقابله و درمان بیماریها است. دانشمندی به نا دکتر ویکتور گرویچ ، استاد پزشکی در دانشگاه Turts نسخه معروفی برای بیماران قلبی خود دارد « پیاز بخورید » تحقیقات علمی و تجربیات دکتر گرویچ او را قانع کرده است که پیاز در بالا بردن جزء مفید HDL در کلسترول خون نقش موثری دارد . طبق نظر این دانشمندمقدر خوراک موثر پیاز مصرف روزانه نصف یک پیاز متوسط خام یا معادل آن عصاره پیاز است و اثر ان پس از دو ماه محسوس است .
دکتر گرویچ در بررسی هایی که در آزمایشگاه با تجزیه پیاز برای یافتن مواد مختلف ان نموده تابه حال حدود ۱۵۰ نوع مواد مختلف شیمیایی در پیاز یافته است ، ولی هنوز ماده موثری که در پیاز موجب بالا رفتن جزء مفید HDL کلسترول خون می شود پیدا نکرده است. ولی تجربیات او نشان می دهد که پیاز خام به هر حال اثرش بیشتر است و حرارت معمولا خاصیت HDL افزایی پیاز را کاهش می دهد . مع هذا معتقد است پیاز پخته نیز بکلی بدون خاصیت نیست و برای عروق قلبی از طرق دیگری آثار مفید دارد .
یافته دیگر در مورد پیاز این است که در بدن به عنوان یک ماده ضد انعقاد خون عمل می کند و سیستم حمایتی بدن در مورد ضد لخته شدن خون را تقویت و تحریک می کند .
دانشمنان ومحققان هند نیز در مورد پیازبه نتایج مشابهی رسیده اند و هردو گروه معتقدند که پیاز از راههای مختلفی در کاهش خطر بیماری های قلبی موثر است . از سال ۱۹۶۰ که نظریه اثر چربی های اشباع شده در کثیفکردن خونو ایجاد بیماری های عروقی قلب مطرح گردید ترکیبات مختلف دارویی و خوراکی و استروژنها و سالیسیلات ها و اناع داروهای شیمیایی ضد بیماری های قلبی مورد ازمایش قرار گرفت وی اغلب آنها قدرت کافی برای مقابله با خطر بیماری های قلبی از خود نشان ندادند و بتدریج از صحنه کنار گذارده شدند .
تا سرانجام روزی دکتر گوپتا استاد پزشکی دانشکده پزشکی لوکنا و هندوستان ، اعلام کرد « چرا بین خوراکی ها پیاز را از این نقطه نظر آزمایش نکنیم » و او یک سلسله تحقیقاتعلمی را در این زمینه اغاز کرد و نتیجه گرفت که خوردن روزانه حدود ۶۰ گرم پیاز کامل خام مقدار کلسترول خون را محسوسا کاهش میدهد . و آزمایشهای دیگراو نشان داد که این خاصیت در پیاز پخته یا خشک نیز کم و بیش وجود دارد . آزمایش های دیگری نشان می دهدکه پیاز به علت داشتن ماده ای به نام پروستاگلاندین در کاهش فشار خون نیز موثر است .
در طب سنتی کهن از پیاز در بیماریهای قند استفاده می شده است. در ۱۹۲۳ تحقیقات دانشمندان نشان داده است که در پیاز ماده ای است که قندخون را کاهش می دهد و در ۱۹۶۰ دانشمندان در تحقیقات خود به ماده ای در پیاز برخورد کرده اند که از نظر خواص معادل ۷۷% مقدار مصرف استاندارد تولبوتامید یا اوریناز است و با خوردن پیاز ساخت وترشح انسوین در بدن را تحریک می نماید بدون اینکه عوارض جانبی ان را دشاته باشد.
تحقیقات دیگری نشان می دهدکه پیاز یک انتی بیوتیک قوی است . اولین بار اواسط سال ۱۸۰۰ لویی پاستور پیاز را از این نظر مورد ازمایش قرار دادواعلام نمود که پیاز نوعی ضد باکتری قوی است . تحقیقات بعدی نشان داد که پیازو اسانس پیاز برای کشتن و انهدام باکتریهای بیماریزا موثر است . از جمله ضد سالمونلا و اشریچیاکولی که از باسیلهای کولون است ؤ می باشد . در ازمایشی اثر پیاز بر ضد عامل سل مشاهده شده است . دانشمندان روسی بین ۱۵۰ گیاه که از نظر ضد باکتری بودن آزمایش نموده اند سیر و پیاز قوی ترین بوده است . اگر ۸ – ۳ دقیقه مقداری پیاز خام جویده شود مخاط دهان به کلی استریل می شود .
دکتر اروین زیمنت که از صاحب نظران و کارشناسان معروف بیماری های ریه است پیاز را داروی موثری برای سرماخوردگی میداند ، زیرا پیاز بسیار خلط اور است با تحریک مخاط اخلاط را از ریه ها به گلو آورده و باسرفه موجب اخراج آن را فراهم می سازد . پیاز به علت ترکیبات گوگردی که دارد از مواد ضد سرطان نیز می باشد. محققان در مرکز تحقیقات بیمارستان اندرسنو موسسه تومور مادهای به نام پروپییل سولفید در پیاز یافته اند که از فعال شدن مواد سرطان زا جلوگیری می کند.
دانشمندان دندان پزشکی هاروارد و همچنین موسسه ملی سرطان نیز در تحقیقات به آثارمشابهی در مورد خواص ضد سرطانی پیاز رسده اد .
 

 ● خواص قلبی- عروقی

مصرف مداوم پیاز همانند سیر نشان داده‌است که کلسترول و فشارخون بالا را کاهش می‌دهد، دو عامل مهمی‌که از بروز بیماریهای دیابتی و گرفتگی رگها جلوگیری می‌کنند و خطر حمله قلبی یا سکته مغزی را کاهش می‌دهند. این تأثیرات به دلیل وجود مواد سولفور، کروم و ویتامین ۶B است که با پایین آوردن میزان هموسیستئین از بروز بیماری قلبی و سکته مغزی جلوگیری می‌کند. پیاز یکی از کوچکترین عضو خانواده سبزیجات و میوه جات است که بعنوان کاهش دهنده خطر احتمالی بیماری قلبی در تحقیقات اخیر شناخته شده است. از ۱۰۰۰۰۰ افرادی که در این تحقیقات شرکت کردند، در افرادی که از پیاز، چای، سیب و بروکولی، یکی از غنی ترین منبع فلاونوئید به وفور استفاده می‌کنند ۲۰% خطر بیماری قلبی در آنها کاهش می‌یابد.

●  پیازاز بروز بسیاری سرطانها جلوگیری می‌کنند.

مطالعه روی شرکت کنندگان در تحقیق مصرف زیاد پیاز نشان داده است که ۸۴ درصد کاهش خطر ابتلا به سرطان دهانی و گلو و ۸۸% کاهش خطر ابتلا به سرطان مری،۵۶% کاهش خطر ابتلا به سرطان روده، ۸۳%کاهش خطر ابتلا به سرطان حنجره، ۲۵% کاهش خطر ابتلا به سرطان سینه، ۷۳% کاهش خطر ابتلا به سرطان تخمدان، ۷۱% کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات، ۳۸% کاهش خطر ابتلا به سرطان کلیه در مقایسه با آنهایی که پیاز کمتری مصرف می‌کنند دارند. همچنین آنهایی که زیاد سیر مصرف می‌کنند ۳۹% کاهش خطر ابتلا به سرطان دهان و گلو، ۵۷% کاهش خطر ابتلا به سرطان مری، ۲۶% کاهش خطر ابتلا به سرطان روده، ۴۴% کاهش خطر ابتلا به سرطان حنجره، ۱۰% کاهش خطر ابتلا به سرطان سینه، ۲۲% کاهش خطر ابتلا به سرطان تخمدان، ۱۹% کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات و ۳۱% کاهش خطر ابتلا به سرطان کلیه در مقایسه با کسانی که سیر  کمتری مصرف می‌کنند، دارند.
●  توصیه به سیگاری‌ها
دود تنباکو از دلایل اصلی ایجاد سرطان مثانه است. ولی فلاونوییدها، به خصوص کوئرستین، نقش محافظتی در برابر سلول‌های مخاطی این ارگان داشته و مصرف مرتب پیاز برای کسانی که در معرض ابتلا به این بیماری هستند، توصیه می‌شود؛ زیرا این ترکیب با عوامل سرطان‌زا واکنش نشان داده و به آنها متصل می‌شود و به این ترتیب از بروز اثرات زیانبارشان جلوگیری می‌کند. بنابراین، خوردن پیاز به خصوص برای سیگاری‌ها که بیشتر در معرض ابتلا به این سرطان هستند، به عنوان یک عادت غذایی خوب توصیه می‌شود.

 ●  فعالیت ضدالتهابی و ضدباکتری

چند ماده ضد التهابی موجود در پیاز کاهش‌دهنده شدت علائم مربوط به حالت التهابی از قبیل درد و تورم استخوانی و التهاب مفصل ‌هستند. همچنین پیاز باعث کاهش شدت علائم بیماری در هنگام سرماخوردگی می‌شود.

سیر و پیاز ترکیباتی دارند که بصورت قابل توجه‌ای باعث کاهش التهاب می‌شود. تأثیرات ضد التهابی پیاز نه تنها به دلیل وجود ویتامین C و کریستین می‌باشد بلکه به علت وجود مواد فعال دیگر بنام ISOTH است. این مواد به صورت همزمان بکار می‌روند تا از التهاب در امان بمانند. علاوه بر آن کریستین، فلانوئید موجود در پیاز همراه با ویتامین C باعث کشتن باکتریهای مضر می‌شوند که این باعث می‌شود که پیاز، افزودنی مناسب در سوپها و خورشتها در فصلهای سرد و در هنگام سرماخورگی باشد.

● اثر کاهش دهنده قندخون

در آزمایشات مشخص شده‌است که خوردن زیاد پیاز باعث کاهش میزان گلوکز می‌شود. دلایل آزمایشگاهی و بالینی نشان می‌دهد که آلیل پروپیل دی سولفید، مسئول کاهش قندخون بوسیله افزایش انسولین موجود در خون می‌باشد.

 آلیل پروپیل‌دی‌سولفید این کار را در تضاد با انسولین انجام می‌دهدبه این صورت که یک دی سولفید، جاهایی از کبد را اشغال می‌کند که انسولین در آن قسمتها غیرفعال است. این باعث می‌شودکه مقدار انسولین افزایش یابد و گلوکز را به داخل سلولهایی هدایت کند که باعث کاهش قندخون می‌شوند. مطالعاتی که بر روی افراد دیابتی انجام شده‌است نشان داده که کروم باعث کاهش میزان رسوب گلوکز خون، کاهش میزان انسولین و کاهش میزان کلسترول و تری گلیسیرد می‌شود، در حالی که باعث افزایش میزان کلسترول نوع HDL ( کلسترول خوب )می‌شود.

● تقویت سلامت استخوان

شیر تنها غذایی نیست که استخوان را تقویت می‌کند بلکه پیاز هم به سلامت استخوانها کمک می‌کند. این موضوع در مقاله‌ای با عنوان غذاهای شیمیایی و کشاورزی بیان شده است.

اخیراً ماده ای در پیاز شناخته شده‌است به نام اختصاری GPLS که از فعالیت سلولهایی که باعث شکستن استخوان می‌شوند جلوگیری می‌کند. پیاز مخصوصاً برای خانمهایی مفید است که در معرض ابتلا به پوکی استخوان در زمان یائسگی قرار دارند.
● پیاز را همراه  با غذاهای دیگر مصرف کنید :
بررسی‌ها نشان داده که این سبزی پتاسیم نسبتاً بالایی دارد و مصرفش برای میانسالان به خصوص با غذا بسیار مفید است. جالب است بدانید کوئرستین موجود در پیاز (ترکیبی با خاصیت آنتی‌اکسیدانی ویتامین C) ۳۲ درصد جذب بالاتری در مقایسه با کوئرستین موجود در سایر مواد غذایی از جمله سیب و چای دارد. در ضمن، مقادیری که در آن جذب می‌شود به مدت ۲۴ ساعت در خون باقی خواهد ماند و به این ترتیب از بروز بسیاری از بیماری‌ها و سرطان‌ها جلوگیری می‌کند.
شاید به همین دلیل است که در قدیم مردم عادت داشتند در کنار برخی از غذاها مثل غذاهای کباب شده که احتمال وجود ترکیبات سرطان زا در آنها بیشتراست، پیاز خام میل کنند تا به این ترتیب اثرات زیانبار این ترکیبات، خنثی شده و گزندی به سلامت فرد وارد نشود. البته به نظر می‌رسد دلیل دیگر مصرف این سبزی با غذاها، وجود پره بیوتیک‌ها است و با اعمال آثاری چون رشد و فعالیت باکتری‌های مفید روده سلامت این ارگان را به همراه دارند.
یادتان باشد که پره‌بیوتیک‌ها به جذب آهن دریافتی نیز کمک می‌کنند، به خصوص درصورتی که این منابع با غذاهای حاوی فیتات مصرف شوند؛ زیرا این ترکیبات به فیتات متصل شده و از اتصالشان با آهن جلوگیری می‌کنند و به این ترتیب جذب این ماده معدنی هموار خواهد شد. فراموش نکنید که جذب کلسیم و منیزیم نیز در حضور این ترکیبات ارزشمند بیشتر می‌شود. 
 

●  سلامت سیستم  معده- روده ای

مصرف مداوم پیاز، ۲ دفعه یا بیشتر در هفته بطور چشمگیری سرعت رشد سرطان روده بزرگ را کاهش می‌دهد. پیاز حاوی مقداری فلاونوئید و کریستین است که رشد تومورها را در حیوانات متوقف می‌کند و سلولهای روده بزرگ را از تأثیرات مخرب مواد سرطان‌زا محافظت می‌کند. استفاده از پیاز در غذاها، همچنین به کاهش مقدار مواد سرطان زایی که از پخت با دمای بالا بوجود می‌آیند، کمک می‌کند.

کریسترین، آنتی اکسیدان موجود در پیاز و همچنین کروکیومین و فیتونورین موجود در ادویه کاری و زردچوبه، اندازه و مقدار زخمهای پیش سرطانی در دستگاه روده ای انسان را کاهش می‌دهند. ۵ بیمار که پولیپهای پیش سرطانی در روده پایینی در آنها به یک شکل بود و بیماری آنها FAP)  (بود بیش از ۶ ماه با مقداری معین از کرکیومین و کریستین تحت درمان قرار گرفتندکه میانگین تعداد پولیپها به ۴/۶۰% و میانگین اندازه پولیپهای رشد کرده به ۹/۵۰% کاهش یافت. (FAP یک بیماری ارثی است و با رشد صدها پولیپ (آدنوم التهاب روده ای)مشخص می‌شوند و سرانجام منجر به سرطان روده می‌شوند. ) اخیراً از داروهای ضدالتهابی غیر استروئید (NSAID ها) مثل آسپرین و ایبوبروفن برای درمان چنین بیمارانی با این شرایط استفاده شده است اما این داروها اثرات جانبی مهمی ‌از قبیل تشکیل زخم معدی- روده ای و خونریزی دارند.

بررسی مشاهدات اولیه در جمعیتی که به مقدار زیاد ادویه‌کاری مصرف می‌کنند همانند بررسی‌ها روی حیوانات نشان داده است که کرکیومین، یکی اصلی‌ترین اجزاء سازنده در کاری آسیایی‌هاست و احتمالاً در جلوگیری و یا درمان سرطان در روده کوچک مؤثر است.

● پیاز برای درمان  سرفه  مفید است
یکی از خاصیت‌های مشهور ‌این سبزی جلوگیری از بروز سرفه به خصوص در سرماخوردگی و بیماری‌هایی است که ریه‌ها در آن درگیر شده‌اند. جالب است بدانید که ویتامین C و کوئرستین بالای‌این سبزی مانع بروز عفونت و التهاب شده و موجب کاهش علایم ‌این بیماری‌ها می‌شود. به‌این دلیل است که مصرف پیاز در فصل سرما به شکل سوپ و خورشت توصیه می‌شود.

●   نکات  نگهداری پیاز :
پیازی خریداری کنید که سالم و جوانه نزده باشد؛ در ضمن برای نگهداری آن مانند سیب‌زمینی، مکانی تاریک و به دور از رطوبت را انتخاب کنید.  البته بعضی‌ها پیشنهاد می‌کنند برای انبار پیاز در شرایط فوق، آنها را به حالت وارونه ـ به صورتی که قسمت ریشه آن به سمت بالا قرار گیرد ـ نگهداری کنید.
●   مضرات مصرف زیاد پیاز :
زیاده روی در خوردن پیاز موجب تشنگی، استفراغ، تیرگی چهره و حتی فراموشی می‌ شود. پس در حد اعتدال مصرف کنید.

●  نکته :

۲- برای برطرف کردن بوی بد پیاز بعد از مصرف آن، می توانید یک عدد گردو یا مقداری نان سوخته میل نمایید و یا چند عدد باقلا را جویده و مدتی در دهان رید.

                              نام علمی                             Borage officinalis   

 كليات گياه شناسي

گاو زبان گياهي است علفي  و يكساله كه ارتفاع ساقه آن تا 60 سانتيمتر مي رسد ساقه آن شيار دار و خاردار مي باشد . برگهاي اين گياه ساده و پوشيده از تارهاي خشن است . گلهاي آن برنگ آبي ، سفيد ، بنفش و آبي مي باشد

.

در کتب قديم به گل گاوزبان " لسان الثور" مي گويند، ولي در واقع نام ديگري
ندارد. اسم فرانسوي، انگليسي، آلماني، ترکي و غيره هم ندارد، چون در هيچ
نقطه اي از زمين جز دامنه کوه هاي البرز به عمل نمي آيد

گلبرگهاي گل گاو زبان داراي آنتوسيانيدين (‌١٣ درصد)، آلكالوئيدها ( گروه پيروليزيدين به مقدار بسيار جزئي)، تركيبات فنلي ( مثل روزمارينيك اسيد) و مقادير جزئي اسانس ( ‌٠٥/٠ درصد) است. اين گياه داراي نيترات پتاسيم ،كلسيم ، منگنز ، منيزيوم ، اسيد فسفريك و آلانتوئين مي باشد.

و شهرهاي ديگر ايران و کشورهاي ديگر مي رويد و به غلط به گاوزبان مشهور
شده است، نسبتي ندارد. براي اينکه اين اشتباه که حدود چند قرن است پزشکان
و دارو سازان را گمراه کرده است، از بين برود اين را "گل گاوزبان" و ديگري
را "گياه گاوزبان" بناميد. اين دو گياه متفاوت هستند، تنها گل هايشان کمي
به هم شبيه است، هيچگونه خواص مشترکي ندارند و از نظر منافع طبي با هم
متضاد مي‌‌باشند. گل هاي "گل گاوزبان" درشت تر از گل هاي"گياه گاوزبان"
است.

"گل  گاوزبان" در ايران، و "گياه گاوزبان" در اروپا و امريکا
شهرت زيادي دارند. پزشکان سنتي ايران در معالجه بسياري از امراض از "گل
گاوزبان" استفاده مي کردند و نتيجه مي گرفتند. پزشکان جديد هم خواص "گل
گاوزبان" را مي دانستند و براي دسته اي ديگر از امراض تجويز مي نمودند و
چون عطاران فرقي بين "گل گاوزبان" و "گياه گاوزبان" قايل نبودند، آنها را
به جاي هم مي دادند، و به همين جهت معالجه آنها نتيجه نمي داد و محققين از
اينکه خواص و منافع اين گياه از بين رفته است در تعجب بودند..
گاو زبان احتمالا از شمال آفريقا بنواحي ديگر راه يافته  و امروزه در منطقه مديترانه ، نواحي شمال آفريقا و قسمت هايي از خاورميانه مي رويد . گل ، برگ و سرشاخه هاي گلدار آن بمصرف دارويي مي رسد  .

تركيبات شيميايي:

گل گاو زبان و برگ هاي آن داراي لعاب فراوان است. از خواص دارويي گياه گل گاو زبان مي‌توان به آرام بخشي اعصاب، معرق و مقوي بودن، رفع خشونت و گرفتگي صدا، ‌ضد سرفه و خلط آور و تقويت كننده سيستم دفاعي و ايمني بدن اشاره كرد.

خواص داروئي:

گاو زبان از نظر طب قديم ايران سرد است

1_گل گاو زبان و برگ هاي تصفيه كننده خون است

2-آرام كننده اعصاب است

3-عرق آور است

4_ادرار آو ر است

5_كليه ها را تقويت مي كند

6_سرماخوردگي را برطرف مي كند

7_براي از بين بردن سرفه از دم كرده گل گاو زبان استفاده كنيد

8_در درمان برونشيت موثر است

9_بي اختياري دفع ادرار را درمان مي كند

10_التهاب  و ورم كليه را درمان مي كند

11_ در درمان بيماري سرخك و مخملك مفيد است

12_ضماد برگ هاي گاو زبان براي رفع ورم موثر است

13_برگهاي گاوز بان را بپزيد و مانند اسفناج از آن استفاده كنيد

14_برگهاي تازه گل گاو زبان داراي مقدر زيادي ويتامين C مي باشد و در بعضي از كشورها آنرا داخل سالاد مي ريزند.

.
طرز استفاده: براي مصرف گل گاو زبان بايد ‌١٠ الي ‌١٥ گرم آن را به مدت پنج دقيقه جوشانده و پس از گذراندن از صافي آن را مصرف كرد.همچنین میتوان گل گاوزبان ( ۴ قاشق مرباخوری ) به اضافه سنبل الطیب ( ۱ قاشق مرباخوری ) ۱ عدد لیمو عمانی  را در ۲ لیوان آب سرد و مقداری نبات را مخلوط کرده وسپس آن  را روی اجاق قرار دهیم و پس از گذشت  ده دقیقه  مایع به دست امده را از صافی عبور داد ومیل نمود.
مضرات : گاوزبان بعلت داشتن آلكالوئيد براي زنان حامله و كودكان مضر است.

صاحب کتاب "تحفه" در شرح گاوزبان
چنين مي نويسد: گل گاوزبان لاجوردي و شبيه گل انار بوده و تخم آن مستدير
حلقوي شکل  و لعابي است و در کوه هاي دارالمرز(البرز) بسيار زياد يافت
مي شود.
بعضي از بلاد، گاوزبان مي دانند "مرماخوز" است که گل آن لاجوردي و کوچک و
مدور است. ("مر" نام قبيله اي از ساکنان شمال افريقاست که بذر چند گياه
دارويي را که يکي از آنها گياه گاو زبان است به اسپانيا برده و در آنجا
پرورش داد و استعمال آنها را در طب معمول داشته‌‌اند. اين گياهان به اسامي
مختلف مرماتوس، مرماهوس، مرمازا در کتب طبي قديم وارد شده و خواص آنها
تحقيق گرديده است.) بعد از جنگ هاي صليبي گياه گاوزبان را از اسپانيا به
اروپا آوردند و در آنجا کاشتند و چون در کتاب قانون ابو علي سينا از گل
گاوزبان زياد تعريف شده بود و اين کتاب نيز در مورد قبول و استناد استادان
پزشکي اروپا بود، به همين جهت مورد توجه واقع گرديد، ولي متاسفانه گياه
گاوزبان هيچ يک از خواص گل گاوزبان اصلي را نداشته و در عوض منافع ديگري
داشت که کم کم محققين اروپايي به آن پي بردند. از جمله معلوم شد که
سرشاخه، گل و برگ اين گياه داراي مقداري شوره بوده، عرق وادرار را زياد مي
کند. در صورتي که در کتب طبي ايرانيان که در دانشگاه هاي اروپا تدريس مي
شد، چنين خواصي را به او نسبت نداده بودند.

حال اجازه فرماييد اين دو گياه را به طور جداگانه معرفي کرده و منافع آنها را شرح دهيم:

گل گاوزبان اصلي

اين گياه به طور خودرو، منحصراً در دامنه ي به عمل مي آيد و تاکنون اهلي نشده و قابل کشت نيست.

مقوي  روح و اعضاي رئيسه بدن بوده، حواس پنجگانه يا بهتر بگويم، حواس هجده گانه آدمي را تقويت مي کند.

- شکم  را نرم و کيسه صفرا را باز مي کند، اخلاط سوخته سوداوي را از معده خارج و عوارض آن را از بين مي برد.

- جوشانده آن همراه با داروهاي ديگر جهت سر سام، برسام(ورم حجاب حاجز)، ماليخوليا، جنون و رفع مفيد مي باشد.

جوشانده آن نشاط آور بوده، رنگ رخسار را باز مي کند.

سينه را نرم مي کند، تنگي نفس و درد گلو را شفا مي دهد.

دلهره و وحشت را از بين مي برد و غم و غصه را کم مي کند و براي کساني که با خود حرف مي زنند سودمند مي باشد.

جوشانده آن با عسل جهت تجويز شده است.

جويدن برگ تازه آن جهت درمان جوش هاي چرکي دهان اطفال، ، سستي بيخ دندان و رفع حرارت دهان نافع است. مقدار خوراک گل آن دو مثقال تا پنج مثقال مي باشد.

عرق گل گاوزبان جهت امراض سوداوي، وسواس و خفقان مفيد است..

تحقيقات جديد بيانگر اين مطلب هستند که عصاره آبي گل گاوزبان دارويي مؤثر و بي‌خطر براي درمان بيماران مبتلاء به مي باشد..

گل مرغوب گلي است که داراي دم سفيد و گلبرگ هاي بنفش باشد .

نام فارسی                                                     گزنه ،انجره، گزنه دو پایه،نبات النار

نام علمی                                                                                     Urtica dioica   

نام عربی                                                                                                 قریص

كلیات گیاه شناسی
گزنه گیاهی است كه از دوران ماقبل تاریخ نیز وجود داشته و مردم آن زمان از آن برای تغذیه استفاده می كردند و از خواص درمانی آن اطلاع داشته اند .
جالینوس حكیم كه در قرن دوم میلادی زندگی می كرده آنرا برای رفع سرماخوردگی و بیماری دستگاه تنفسی بكار می برده است .

گزنه گیاهی است علفی و چند ساله كه ساقه آن چهار گوش بوده و بطور قائم تا ارتفاع یك متر بالا می رو د. این گیاه در خرابه ها ،‌باغها و نقاط مرطوب كه چهارپایان از آن عبور می كنند بحالت خودرو می روی ریشه این گیاه خزنده بوده و در ناحیه ای كه سبز می شود كم كم تمام منطقه را فرا می گیرد .

 ساقه این گیاه را پرزها و تارهای مخروطی شكل پوشانده كه در صورت لمس كردن ساقه بدست می چسبد و پوست را می گزد كه تولید خارش و سوزش می كند و شاید بهمین دلیل آنرا گزنه نامیده اند .
تخم آن نرم ، ریز و تیره رنگ و مانند تخم كتان است قسمت مورد استفاده این گیاه برگهای تازه ، ریشه شیره و دانه آن است

به فارسی «گزنه » و در کتب طب سنتی با نام «اَنجُرَه» و «نبات النّار» نامبرده   می شود .نام محلی آن در گیلان در شمال ایران «هُرتیکَه » است به فرانسوی Orite  و به انگلیسی Nettle گفته می شود گیاهی است از خانواده Urticaceae و دارای گونه های متعددی است که در اینجا به شرح سه گونه عمده آن که از نظر خواص طبی گیاهی مورد توجه هستند و در ایران می رویند ، می پردازیم :

1- گزنه درشت

به فارسی «گزنه» و «گزینه دوپایه» و در کتب طب سنتی با نام «انجره کبیر» و عربی آن «قریص» آمده است. به فرانسوی Ortie dioque و Grande Ortie و به انگلیسی Large nettle  ,  و Common nettle گفته می شود. گیاهی است از خانواده Urticaceae .

مشخصات

گزینه درشت یا انجره کبیر گیاهی است چند ساله، ساقه آن 4 گوشه و بلندی آن تا یک متر می رسد و پوشیده از تار و پرزهای چسبناک و ساختمان آن به شدت لیفی می باشد. برگهای آن متقابل بیضی بزرگ نوک تیز با دندانه های درشت ورگبرگهای خیلی مشخص. گلهای آن به رنگ سبز روشن یا کمی زرد، معمولاً در دو پایه جداگانه ماده ونر قرار دارند.علامت و نشانة پایة این ماده این است که گلهای خوشه ای آن پس از عمل تلقیح و شروع تشکیل میوه از حال افراشته به صورت خمیده در می آید . ریشه گزنه درشت، خزنده است و در فواصل مختلف ریشکهای تازه از آن روییده و منشاء ساقه هوایی وگیاه جدیدی می شود و به همین دلیل این گباه به سرعت گسترش می یابد . پرزها و تارهای مخروطی شکل که گیاه را پوشانده چسبناک و گزنده است و پس از لمس کردن پرزها به پوست دست می چسبد و ترشحات سوزاننده ای از جنس اسید فورمیک از خود وارد پوست می کند که ایجاد سوزش خارش، و ناراحتی می نماید. تخم آن نرم، براق و کمی پهن و تیره رنگ است از تخم کنجد بزرگتر و کمی شبیه تخم کتان است.

گزنه درشت در باغها و نقاط سایه دار کنار پرچینها، کنار جاده ها وخانه ها در مناطق مختلف شمال ایران و دامنه های البرز و ییلاقات اطراف تهران به طور خودرو می روید. شاخه های جوان گزنه درشت خوردنی است و پس از چیدن خشک کرده در ترکیب غذای طیور استفاده می شود و بعلاوه علوفه خوبی برای گاوان شیرده می باشد. از برگهای جوان آن نظیر استفناج استفاده می شود. و از گلهای آن قبل از رسیده میوه به صورت له شده مخلوط با تخم مرغ پخته برای تغذیه جوجه پرندگان استفاده می شود. تکثیر گزنه از طریق کاشت دانه آن و یا با کاشت قطعات ریشه دار گیاه انجام می شود.

ترکیبات شیمیایی

از نظر ترکیبات شیمیایی وجود ماده لسیتین و گلوکوزیدی با اثر قرمز کننده پوست و به علاوه لعاب، تانن و فورمیک اسید و چند املاح معدنی و گوگرد در گیاه گزنه تأیید شده است. از سر شاخه های گیاه ماده رنگی به نام اورتی سین گرفته می شود.

2. گزنه کوچک

به فارسی «گزنه کوچک» و «گزینه یک پایه» و در کتب طب سنتی با نام «انجره صغیر» آمده است. به عربی «حریق» گفته می شود. به فرانسوی آن را Ortie brulante و Petite orite و Ortie romaine و به انگلیسی Smaller-nettle و Dwarf stinger می نامند. گیاهی است از خانواده Urticaceae نام علمی آن Urtica urens L ومترادف آن Urtica minor Lam می باشد.

 مشخصات

گزنه کوچک یا انجره صغیر گیاهی است علفی، خیلی کوچک که بلندی آن از 5/0 متر کمتر است. ساقه آن کاملاً چهار گوشه نیست و زوایای آن کمی پهن و قوسی است.تمام اعضای هوایی گیاه از پرزها و تارهای بسیار گزنده و سوزان و چسبناک پوشیده شده اند. برگهای آن سبز روشن، متقابل با کناره دندانه دار و بیضی شکل است. در این گیاه گلهای نر و ماده روی یک پایه قرار دارند و به رنگ سبز روشن یا کمی زرد در طول تابستان و پاییز ظاهر می شوند.

این گیاه از نظر سرعت انتشار مانند انجره کبیر نیست و فقط در باغها و اراضی مزروع می روید . در ایران در شمال ایران در گیلان، مازندران ، گرگان، بندر گز و ییلاقات اطراف تهران و در آذربایجان، لرستان، پشت کوه ، در خوزستان در اطراف بهبهان و در فارس در کمارج ، بوشهر و شیراز می روید.

گزنه از نظر طب قدیم ایران گرم و خشك است
1) گزنه مو را تقویت كرده و از ریزش موی سر جلوگیری می كند ، حتی در بعضی از موارد موی سر دوباره می روید . برای استفاده از این خاصیت 6 گرم سر شاخه ها و برگها و ریشه گزنه را بتنهایی و یا با 30 گرم چای كوهی در یك لیتر آبجوش ریخته و آنقدر بجوشانید تا حجم مایع به نصف برسد . شبها مقدری از این مایع را به سر بمالید و صبح بشوئید .
2)برای براق شدن و جلا دادن به موها بعد از شستشوی سر موها را با چای گزنه ماساژ دهید . بدین منظور یك قاشق چایخوری برگ گزنه خشك را در یك لیوان آب جوش ریخته و مدت نیمساعت بگذارید بماند . ماساژ دادن با این چای ، شوره سر را برطرف می كند.
3)دستگاه هاضمه را تقویت می كند
4)ادرار را زیاد می كند
5)برای درمان بیماری قند مفید است بدین منظور یك فنجان چای گزنه را سه بار در روز میل كنید
6)ترشح شیر را در زنان شیرده زیاد می كند
7)اخلاط خونی را برطرف می كند
8)بیماریهای پوستی را برطرف می كند
9)برای باز كردن عادت ماهیانه از دانه گزنه استفاده كنید
10)در درمان كم خونی موثر است و تعداد گلبولهای قرمز را زیاد می كند
11)اگر در ادرار خون وجود داشته باشد گزنه آنرا برطرف می كند
12)گزنه عرق آور است
13)پاك كننده اخلاط سینه ، ریه و معده است
14)نیروی جنسی را تقویت می كند
15)گرفتیگی های كبدی را رفع می كند
16)برای از بین بردن زگیل ، ضماد برگهای تازه آنرا روی زگیل بمالید .
17)برای پاك كردن مثانه ، رفع عفونت مثانه و دفع سنگ از مثانه برگ گزنه را همراه با ریشه شیرین بیان دم كنید و بنوشید
18)برای التیام زخم ها و زخم های سرطانی از ضماد تخم گزنه مخلوط با عسل استفاده كنید
19)برای برطرف كردن كهیر از جوشانده گزنه بمقدار سه فنجان در روز بنوشید
20)درد نقرس را كاهش می دهد
21)برای برطرف كردن ناراحتی های زنانه قبل از عادت ماهیانه از چای گزنه استفاده كنید
22)ناراحتی های كلیه را برطرف می كند
23)ضماد آن درد عضلانی را برطرف می كند
24)كرم معده و روده را می كشد
25)درمان كننده بواسیر است

ترکیبات شیمیایی

از نظر ترکیبات شیمایی وجود فورمیک اسید و نوعی گلوکوزید قرمز کننده پوست و یک الکالوئید در گیاه تأیید شده است.

خواص – کاربرد

در هند از شیره گیاه برای تحریک پوست در استعمال خارجی مصرف می شود. از ریشه  آن به عنوان مدر و جوشانده گیاه را به عنوان مدر، قابض، قاعده آور، ضد انگل و کرم کش و در موارد التهاب کلیه، وجود خون در ادرار ، مفرط بودن خون عادت ماهیانه و ضعف و زردی تجویز می کنند.

از نظر طبیعت حکمای طب سنتی هر دو گونه یاد شده را شبیه یکدیگر و گرم و خشک می دانند. پرزها و تارهای گزنه مجوف هستند و با غده ای در گیاه در ارتباط می باشد که ترشحات غده از طریق مجرای تارها و پرزها در تماس با پوست بدن انسان داخل پوست شده، موجب تحریک و خارش و سوزش و قرمز شدن پوست می شود و در برخی موارد پوست را زخم می کند.

از نظر خواص گزنه ها به صورتهای مختلف داخلی و خارجی مصرف می شوند. گزنه معرق، مدر و قاعده آور است و برای ازدیاد ترشح ادرار  و عادت ماهیانه و شیر و عرق نافع است. برای نرم کردن ورمهای سفت در استعمال خارجی به کار می رود. نیروی جنسی را زیاد می کند، سینه ، ریه و معده را از اخلاط پاک می کند.دهانه رحم و گرفتگی های کبد را باز می کند. دربند آوردن خونریزی موثر است. برای این کار اگر جوشانده 30 گرم برگ گزنه خرد شده در 200 گرم آب تهیه و 4-3 بار در شبانه روز خورده شود.

 خوردن دم کرده برگ گزنه با ماء الشعیر (منظور از ماء الشعیر جوشانده جو است به این ترتیب که مقداری جو را در 20 برابر وزن خود آب بریزند و آنقدر جوش دهند که یک پیمانه از آن بماند و صاف کنند). برای بیماری های سینه، مانند تنگی نفس، انتصاب نفس بیماری است که انسان نمی تواند به راحتی نفس بکشد، مگر آن که راست به خط مستقیم بنشیند و گردن را راست نگه دارد و سر را بالا بگیرد تا نفس بیرون آید.)

گذاردن برگ تازه کوبیده آن در بینی خونریزی را قطع می کند و اگر 2 گرم برگ کوبیده گزنه با 2 گرم مرمکی مخلوط و شیاف شود، بسیار قاعده آور است. ضماد برگ تازه آن برای بند آوردن خونریزی از بینی ، برآمدگی رحم، تحلیل آبسه ، دمل و سرباز کردن دُمَل و قطع زگیل نافع است بخصوص اگر ضماد با عسل مخلوط شده باشد ، اثرش بیشتر است و در ضمن برای رفع پیچیدگی های عصب نیز مفید است اگر ضماد برگ تازه آن با نمک تهیه شود برای گذاردن در محل زخم گزش سگ هار به عنوان کارهای مقدماتی قبل از رسیدن به پزشک مفید است ضماد پخته آن با روغن زیتون برای رفع ورم بناگوش نافع است ضماد خاکستر آن با نمک برای التیام زخمها مفید است ریشه آن با ماء الشعیر برای پاک کردن سینه و ریه و تخم آن برای قطع سرفه و تنگی نفس و استسقا و اخراج زرد آب و بلغم لزج و رفع ناراحتی های طحال،کلیه و تقویت نیروی جنسی و با سکنجبین برای تسکین درد طحال، پهلو و کلیه مفید است دم کرده آن با ریشه شیرین بیان برای پاک کردن مثانه از چرک و خوردن تخم آن با تخم کرفس و شیر گوسفند بسیار مهیج و مقوی نیروی جنسی و اگر تخم آن با سرکه رقیق خورده شود ، مسهل بلغم است ضماد تخم آن و گرد برگ آن برای خشک کردن زخمهای سرطانی نافع است و پاشیدن گرد تخم آن و گرد برگ آن برای خشک کردن زخمهای خورنده و سرطانی مفید است گزنه برای کلیه و روده ها مضر است از این نظر باید با صمغ عربی و کتیرا خورده شود مقدار خوراک آن حداکثر 10 گرم و بیشتر از آن خطرناک و کشنده است.

در جوشانده ها 40-30 گرم برگ در 1000 گرم آب برای مصرف دو روز که به تدریج فنجان فنجان خورده شود کافی است در صورت بروز عوارضی پس از خوردن آن باید از نوشابه های سرد و آب میوه های سرد و چیزهای لعابدار استفاده کرد روغن آن اثرش بیشتر از تخم آن است.

 غرغره و مزه مزه شیره تازه گزنه برای رفع التهاب لثه و ورم لوزه بسیار مفید است در مصارف داخلی از عصاره گزنه 100-30 گرم در روز معمول است که با آب رقیق کرده و به تدریج بخورند.

در فرانسه از جوشانده 60-30 گرم شاخه های گزنه در یک لیتر آب روزی 3-2 فنجان می خورند برای تسکین التهاب  مفید است .

در مورد بعضی بیماریها که لازم است خون از قسمتهایی از بدن که ایجاد ناراحتی کرده به قسمت دیگر متوجه شود یعنی اروتیکاسیون می نمایند به این ترتیب که با شاخه های گزنه تازه روی قسمتی از پوست ضربه وارد می آورند و در اثر تحریک ، خون به این قسمت از پوست متوجه می شود و این کار بخصوص در موارد حمله های نزله (زکام، سرماخوردگی که باعث تب و سرفه بشود) که با سرخجه مرکب می شود سودمند است و همچنین برای رفع بی حسّی،  قطع شدن عادت ماهیانه و نظایر آن که توجه دادن خون به عضوی موردنظر باشد ، طبق توصیه زیر نظر پزشک عمل می شود مجدداً تکرار می شود که اسراف در خوردن گزنه مضر و خطرناک است و ممکن است موجب قطع ترشح ادرار شود خوردن تخم گزنه بیش از حد اعتدال و مجاز اسهال شدید و خطرناک ایجاد می کند لذا مصرف آن باید زیر نظر پزشک باشد در طب سنتی بیشتر معمول است از تخم گزنه استفاده می شود .

3-گزنه یونانی

به فرانسوی Ortie  grecque و Ortie  a  pilule گفته می شود گیاهی است از خانواده Urticaceae  نام علمی آن Urtice  pilulifera L. می باشد .

گزنه یونانی برخلاف دو گونه فوق که گیاه چند ساله بودند گیاهی است دوساله و بندرت یکساله شکل ظاهری گیاه شبیه سایر گونه ها و پوشیده از تار و پرز و بلندی آن تا یک متر می رسد تخم آن دارای لعاب و ماده روغنی ثابت زیادی است از نظر خواص مشابه سایر گونه ها می باشد.این گیاه در مازندران در درّه هراز، در غرب ایران در کرمانشاه در اطراف کرند، سرپل ذهاب، در لرستان ، در اندیمشک، در بهبهان ،در فارس و در جهرم و کنار تخته دیده می شود .

سایر بررسی ها و تحقیقات که در مورد گیاه گزنه دو پایه در جهان به عمل آمده است

یکی از کارشناسان گیاه درمانی معاصر آن چنان به خواص درمانی گزنه اعتقاد دارد که آن را یکی از پر کاربرد ترین گیاهان دارویی می داند البته این نظر کمی اغراق است ولی به هر حال طبق تحقیقاتی که شده است گزنه در مصرف خارجی ممکن است  برای درمان و کاهش درد نقرس و به صورت مصرف داخلی برای کنترل تب ینجه و کاهش فشار خون و انواعی دیگر از بیماریها موثر باشد.

گزنه قبل از این که از نظر خواص درمانی مورد توجه قرار گیرد در روزگاران کهن برای بافتن پارچه کاربرد داشته است باستان شناسان در گورستان هایی در دانمارک مربوط به عهد برنز اجسادی را ملاحظه کرده اند که کفن های آنها از الیاف گزنه بافته شده است .

 در رمان بینوایان ویکتور هوگو پارچه های بافته شده از گزنه را در ردیف کانوا نام می برد در جنگ جهانی اول که تولید پنبه رو به کاهش گذارده بود، پارچه های بافته شده از گزنه جای پارچه های پنبه ای را گرفته بود مصارف درمانی گزنه نیز جدید نیست و از روزگاران کهن آغاز شده است.

 در اوایل قرن سوم قبل از میلاد ، سقراط ، عصاره گزنه را به صورت مصارف خارجی برای درمان گزیدگی و عقرب زدگی و به صورت خوردنی به عنوان تریاق رفع مسمویت هایی که در اثر گیاهان سمی نظیر شوکران و بنگ دانه ایجاد شده ، توصیه می نمود.سربازان رومی در شرایط سرمای سخت برای گرم شدن ، ساقه های گزنه را به بدن خود مثل شلاق می زدند و این روش جلب خون برای گرم شدن را Urtication نامیدند که هنوز هم در درمان برخی انواع روماتیسم و دردهای مفاصل و نقرس مرسوم است.

 کارشناسان گیاه درمانی اروپا در روزگاران کهن دم کرده گزنه را برای درمان بیماریهای ناشی از کمبود ویتامین C و قطع خونریزی بخصوص قطع خونریزی از بینی تجویز می کردند  و در قرن نوزدهم به صورت یکی از اجزاء اصلی ترکیبات دارویی تجارتی برای رشد موی سر مصرف می شد کارشناسان معروف گیاه درمان انگلیسی در قرن هفدهم Nicholas  Culpeper کلیه خواص گزنه را که قبل از او توصیه شده بود تایید می کرد و یک خاصیت جدید نیز به آن اضافه نمود و آن این بود که جوشانده برگهای گزنه در سرکه به طور محسوسی برای تحریک افزایش عادت ماهیانه موثر است.

 زنان سرخ پوست امریکایی معتقدند که خوردن دم کرده برگهای گزنه در دوران بارداری موجب استحکام استخوان بندی، تقویت جنین و تسهیل زایمان می شود بعلاوه آن را برای قطع خونریزی های رحمی پس از زایمان نیز تجویز می کنند. مهاجران اولیه اروپایی به امریکا از این توصیه ها استقبال نموده و عمل می کردند و حتی برای افزایش شیر مادر نیز به کار می بردند پزشکان متجدد قرن نوزدهم گزنه را در درجه اول به عنوان مدّر برای درمان ناراحتی های مجاری ادرار،مثانه و کلیه توصیه می کردند و حکمای امریکایی معروف آن زمان گزنه را یکی از بهترین داروها برای قطع خونریزی و اسهال کودکان و بواسیر و اکزما   می دانستند.

 خواص داروئی:
گزنه از نظر طب قدیم ایران گرم و خشك است

شلمیردرکتاب خودمخزن لادویه می نویسد که مردم گیلان به ان هورتیکد می گویند ودراین زمان(صدسال پیش) دربعضی ازنقاط ایران درفصل بهار گزنه رامی چینند وجزء سایرسبزی های خودنی ومخلوط باانها خشک ویا تازه به مصرف می رساندند.درایران ازقدیم تاکنون این گیاه بیشتر برای تغذیه استفاده میشده است ازان کتلت ، سبزی پلوواش تهیه می کردندوطبق رسم ازقدیم تا کنون اش چهارشنبه سوری رابا ان تهیه می کنند.اکنون از ان به شکل پخته ویا خام برای درمان مشکلات مرض قند، کمبوداهن ، درمان کم خونی استفاده میشود.به شکل صنعتی ازان برای درمان پروستات ، مشکلات موی سروتهیه شامپواستفاده می شود.دامداران انرابه گاوهای شیرده می دهند تا شیر انها زیاد شود ومرغداران تخم انرا به مرغ های تخم کن می دهند تاانها راتقویت کرده وتخم بیشتری بگذارند.ازان ها اکنون دوقطره گیاهی به نامهای اوروتان (برطرف کننده مشکلات دفع ادرار درتورم پروستات) وپروستاتان (برای درمان هیپرپلازی والتهاب پروستات) تهیه شده وبه مصرف می رسد.

1) گزنه مو را تقویت كرده و از ریزش موی سر جلوگیری می كند ، حتی در بعضی از موارد موی سر دوباره می روید . برای استفاده از این خاصیت 6 گرم سر شاخه ها و برگها و ریشه گزنه را بتنهایی و یا با 30 گرم چای كوهی در یك لیتر آبجوش ریخته و آنقدر بجوشانید تا حجم مایع به نصف برسد . شبها مقدری از این مایع را به سر بمالید و صبح بشوئید .
2)برای براق شدن و جلا دادن به موها بعد از شستشوی سر موها را با چای گزنه ماساژ دهید . بدین منظور یك قاشق چایخوری برگ گزنه خشك را در یك لیوان آب جوش ریخته و مدت نیمساعت بگذارید بماند . ماساژ دادن با این چای ، شوره سر را برطرف می كند.
3)دستگاه هاضمه را تقویت می كند
4)ادرار را زیاد می كند
5)برای درمان بیماری قند مفید است بدین منظور یك فنجان چای گزنه را سه بار در روز میل كنید
6)ترشح شیر را در زنان شیرده زیاد می كند
7)اخلاط خونی را برطرف می كند
8)بیماریهای پوستی را برطرف می كند
9)برای باز كردن عادت ماهیانه از دانه گزنه استفاده كنید
10)در درمان كم خونی موثر است و تعداد گلبولهای قرمز را زیاد می كند
11)اگر در ادرار خون وجود داشته باشد گزنه آنرا برطرف می كند
12)گزنه عرق آور است
13)پاك كننده اخلاط سینه ، ریه و معده است
14)نیروی جنسی را تقویت می كند
15)گرفتیگی های كبدی را رفع می كند
16)برای از بین بردن زگیل ، ضماد برگهای تازه آنرا روی زگیل بمالید .
17)برای پاك كردن مثانه ، رفع عفونت مثانه و دفع سنگ از مثانه برگ گزنه را همراه با ریشه شیرین بیان دم كنید و بنوشید
18)برای التیام زخم ها و زخم های سرطانی از ضماد تخم گزنه مخلوط با عسل استفاده كنید
19)برای برطرف كردن كهیر از جوشانده گزنه بمقدار سه فنجان در روز بنوشید
20)درد نقرس را كاهش می دهد
21)برای برطرف كردن ناراحتی های زنانه قبل از عادت ماهیانه از چای گزنه استفاده كنید
22)ناراحتی های كلیه را برطرف می كند
23)ضماد آن درد عضلانی را برطرف می كند
24)كرم معده و روده را می كشد
25)درمان كننده بواسیر است

آثار گزنه برای نقرس

تحقیقات جدید علمی در آلمان نشان می دهد که دم کرده گزنه و عصاره گزنه برای کاهش درد نقرس مفید  است طبق نظر کارشناسان گیاه درمانی معروف آلمانی به نام دکتر Rudolph  Fritz  Weiss اثر گزنه برای کاهش درد نقرس خیلی فوری نیست ولی مصرف نظران گیاه درمانی در وزرات کشاورزی امریکا که خود از بیماری نقرس رنج می برد آثار درمانی و کاهش درد نقرس را برای گزنه تایید می کند .

▪ برزیل

دراین کشوردرزمان های قدیم داروهای تهیه شده برای بیماریهای اسهال، خونریزی بیش ازحد درزمان قائد گی، داشتن مرض قند ، دیابت، بی نظمی های ادرار، مشکلات تنفسی واستفاده خارجی ان برای بیماریهای پوست بوده است.استفاده های امروزی ان برای بیماریهای اسم، برونشیت ، به عنوان یک داروی قابض برای بچه ها، التهاب پروستات، بی نظمی های قائدگی، مشکلات ریه، مقوی باء، درمان نقرس، به عنوان تصفیه کننده،استسقاء، ورم وخیز، بیماری کبدی، تب، زخم، بواسیر، گریپ،انفولانزا، به عنوان یک ملین، دیورتیک وهمچنین درموارد ضرب دیدگی وکبودگی استفاده می کنند.

▪ پرو

گزنه مورداستفاده قرار میگیرد برای بیماریهای مختلف مانند: دردهای عضلانی، ورم مفاصل، اگزما، زخم معده ، تنگی نفس، اماس روده، خون دماغ ورماتیسم . ازدیگراستفاده های ان به عنوان قابض وبرای مشکلات مقعد وخونریزی ، مرض قند، دربیماری دیابت به عنوان بک داروی دیورتیک، درمان اسهال خونی، درمان مشکلات موی سر(ریزش،شوره)، بواسیر، سنگ کلیه، بیماریهای جگر، زخم بینی وخونریزی ان وبه عنوان یک معرق استفاده میشود. استفاده بیرونی ان برای اماس،التهاب، سیاتیک، شپش سروزخم است.

▪ المان

گزنه یک گیاه لیف ماننداست وبه همین جهت درجنگ جهانی اول درکشورالمان از ان بادبان،گونی ویونیفرم سپاه را تهیه میکردند. امروزه گزنه رابه عنوان یک داروی مناسب برای پروستات مزمن وبه عنوان یک دیورتیک استفاده می کنندوهمچنین برای اماس مفاصل،به شکل استفاده درونی ویا بیرونی درمان حمایت کننده برای بیماری مزمن رماتیسم و از چای ان برای درمان دفع ادرارومیزان زیادادرارو بی نظمی های مدت ادرار مصرف می کنند. درعرف یاسنن ملی ازان برای درمان جوش صورت ودرد مفاصل وازگیاه تازه برای غرغره کردن وکاتاپلاسم وزخم بواسیر استفاده می شود.

▪ جمهوری دمنیکا

به عنوان یک داروی معرق(عرق اور)، برای درمان اسهال خونی وباروری حیوانات در دامپزشکی استفاده می شود.

▪ یونان

برای درمان اسم، به عنوان یک دیورتیک، اماس، به عنوان یک ملین ملایم، درمان آماس شامه ریه واختلالات طحال استفاده می شود.

▪ گواتمالا

برای درمان ضرب دیدگی، آماس پوست، بادسرخ، تب، سوزاک، بیماریهای کلیه وپوست، سوزش یا ناراحتی های پوستی، جوش بدن وصورت، زخم، معرق، زخم معده وجراحات مورداستفاده قرار می گیرد.

▪ جزیره هاییتی

به عنوان یک داروی قابض، تمیز کننده خون، درمان سرفه، اسهال ،محرک هاضمه ، ملین، نرم کننده، تب بر، انفولانزا، درمواقع شکستگی، کمبود ویتامین و مشکلات پوست استفاده میشود.

▪ Elsewhera

برای درمان الرژی بینی ، درد مشکلات مقعد، اسم ، به عنوان یک داروی قابض ، درمان عفونت های میکروبی، طاسی سر، خونریزی ، برونشیت، درمان سرفه ، کبودگی ، سوختگی ،سرطان ، زکام، صفرا ، مشکلات قفسه سینه ، زایمان ، درمان یبوست ، اسهال ، ورم وناراحتی های تنفسی ، صرع وغش ، خون دماغ ، تب بر، نقرس ، جوزام ، مشکلات موی سر ( شپش، شوره، ریزش، طاسی)، کشنده باکتری ، خونریزی ریه، خونریزی های رحمی وبیرونی ، شیکلوز ،زخم معده، طومور ،مشکلات فشارخون ، جنون ، درمان کمبود اهن ، انمی ، سنگ کلیه ، بیماریهای جگر، مشکلات ریه ، بی نظمی های قائدگی ، درداعصاب ، چاقی ، مشکلات استخوان جمجمه ، فلج ،مشکلات بیماری پروستات BPH ،پاک کننده ،درمان رماتیسم ، مشکلات پوست ، رگ به رگ شدن ، پیچ خوردگی ، مشکلات معده ، متورم شدن ، محرک رحم وشکم ، مشکلات ادرار، کرم ، زخم ، به عنوان دیورتیک ومحرک استفاده میشود.

▪ کانادا

برای درمان ضرب دیدگی ، رماتیسم، بیماریهای اعصاب وروان ، کچلی ، درد ، مشکلات قفسه سینه ، پاراتیروئید ویک مسکن مورد استفاده قرار می گیرد.

▪ اروپا

رومیان گزنه را دراروپا پخش کردند وازان برای گرم شدن خود درهوای سرد استفاده می کردند.برگ های سوزش دهنده گزنه رابه پوست خود می مالیدند وبرای درمان ارتروز ورماتیسم استفاده می کردند.واعتقاد داشتند بازدن برگهای ان به پوست خود بیماری از بدن انها خارج می شود. برای درمان کچلی ، سوختگی ، مشکلات صفرا، یبوست ،زیبایی ، سرفه، تصفیه کننده ، مقوی مو، درمان خون دماغ ، به عنوان یک دیورتیک ، درمان ورم ، استسقاء ، تنگی نفس ، خونریزی های ریوی ، خلط های خونین ، خارش ، نقرس ورماتیسم استفاده می کنند.هم چنین ازان درهامیوپاتی نیز استفاده می شود.از گزنه چای وشامپو نیز تهیه می شود.

▪ هند

برای درمان مشکلات مقعد ، مشکلات طحال ، رماتیسم ، نقرس ، مشکلات چشم ، به عنوان یک ارام کننده وهضم کننده استفاده میشود.

▪ ترکیه

به عنوان یک مسهل ، دیورتیک، مقوی ، محرک ، تصفیه کننده ، قائده اور، قابض ، ضد کرم وهمچنین برای درمان اسم ، برونشیت ، انقباض عروق و بند اوردن خون استفاده میشود.

▪ هنگری

به طوراختصاصی دراستخراج کلروفیل فعالیت دارد ووازبرگ خشک شده ان ۵/۷ درصد کلروفیل خالص استخراج می کنندکه ان درتشکیل هموگلوبین خون دخالت موثری داردازاین نظردردرمان کم خونی هامورداستفاده درطبابت قرارمی گیرد مانند کم خونی های ناشی از خونروی یا براثرپیدایش حالت عفونی دربدن ویا مبتلایان به سرطان ودرکمی فشارخون به کار میرود.سیانوز راکم می کند ونیروی قلب را افزایش می دهد.کلروفیل مبتلایان به بیماری نرمی استخوان رادر مقابل اشعه اولتراویوله حساس می کندوعمل ارگسترول راتقویت می کند.

▪ مکزیک

برای درمان اسم مشکلات قفسه سینه زایمان یبوست اسهال خونریزی مشکلات کبدوکلیه اسهال خونی جوزام مالاریا جوش مشکلات پوست ابله اختلا لات رحمی وشکمی وزخم ها وبه عنوان یک داروی قابض مورد استفاده قرار می گیرد. 

▪ آمریکا

 برای درمان الرژی، ورم مفاصل ،BPH پروستات ، مشکلات مو ، فشارخون ، رماتیسم ، چاقی، صرع ، سرطان، اماس ورم غشای مخاطی بینی ، ورم سینوس ها وبه عنوان دیورتیک استفاده می شود.

▪ ونزوئلا

به عنوان قابض ملین تب بر مقوی برای درمان خونریزی وابله استفاده می شود. .

نام فارسی                                                  دارچین

نام دارویی                                             هزار اسفند

نام انگلیسی                                           cinnamon

نام علمی                            cinnamomum zelaicum

نام یونانی                                                   افتیمون

نام سریانی                                                مرسلون

نام عربی                                دارچینی - قرفه - سلیخه

كليات گياه شناسي

دارچين از قديم الايام در دنيا بكار ميرفته است در مصر حتي قبل از احداث بنای اهرام ثلاثه مصر براي درمان امراض مختلفه مصرف مي شده است .

اسم دارچين Cinnamon از كلمه عربي Kinnamon مشتق شده و در كتاب مقدس به آن اشاره شده است و در مراسم مذهي يهوديان بكار مي رفته است .

دارچين پوست درختي است كه تا 10 متر ريشه مي كند برگ اين درخت سبز سير و داراي گلهاي برنگ سفيد مي باشد . پوست اين درخت را كنده و معمولا پودر مي كنند و در غذا به عنوان طعم دهنده يا بعنوان چاي از آن استفاده مي كنند . 


خواص داروئي:

دارچين رمز جواني است و مصرف روزانه آن انسان را سلامت  جوان نگه مي درد .

دارچين براي زياد شدن و بازيافتن نيروي جنسي نيز بكار مي رود كليه را گرم مي كند و ضعف كمر و پاها راازبين مي برد و كم خوني را درمان مي كند .

دارچين بهترين دارو براي دردهاي عضلاني است و جديدا در آمريكاي شمالي و كانادا كرم هايي ببازار آمده كه داراي دارچين است و براي رفع درد بكار مي رود .

حتما تا بحال متوجه شده ايد كه بعد زا خوردن يك دونات دارچين در همه چيز را زيبا مي بينيد و چقدر آرام هستيد . اين خاصيت دارچين است زيرا دارچين اثر آرام كنده وشاد كننده درد و از بسياري از داروهاي آرام بخش بهتر است . و در حقيقت مي توان گفت دارچين واليوم گياهي است زيرا در دارچين ماده اي است بنام Cinnamodehyde كه روي حيوانات و انسان اثر آرام بخش درد .

اثر مهم ديگر دارچين پائين آوردن تب مي باشد و حتي امروزه دارچين را بصورت قرص و كپسول درآورده اندكه بعنوان تب بر بكار مي رود . شما مي توانيد بآساني با نشويدن يك فنجان چاي دارچين تب را بسرعت پائين بياوريد . دارچين رگها را باز مي كند و اثر خوبي  در گردش خون درد .

دارچين خاصيت عجيب ديگري درد و آن قوي كردن مصونيت بدن در مقابل امراض است و حتي مي توان گفت كه اثر پني سيلين و آنتي بيوتيك را به مقدر زيادي درا است . اگر حس كرديد كه ضعيف شده ايد و ممكن است مريض شويد چاي درجين را فراموش نكنيد و حتي اگر سرما خورده ايد يا ضعف شديد داريد چاي دارچين بهترين دارو است .

يكي از دانشمندان انگليسي در كتابي كه در  قرن نهم تاليف نمود ادعا كرد كه دارچين معده را تميز و آرام و قوي مي كند . بنابراين اگر ناراحتي معده دريد حتما از دارچين استفاده كنيد دارچين با اين همه خواص طعم بسيار خوبي درد . حتي اگر چاي معمولي مي نوشيد آنرابا يك قطعه پوست دارچين بهم بزنيد كه طعم آنرا بهتر كند

بي دليل نيست كه در گذشته سلماني ها كه در حقيقت دكترهاي طب قديم بودند به مشتريهاي خود چاي دارچين مي دادند .

از گذشته به عنوان چاشنی، دارو و ادویه در تمام دنیا مورد استفاده قرار می گرفته است. اسم دارچینCinnamonاز کلمه عربی Kinnamonمشتق شده است.
دارچین در حقیقت پوست درختی است که تا 10 متر ریشه می کند، معمولاً پوست این درخت را کنده، پودر می کنند و در غذاها یا نوشیدنی ها از آن استفاده می کنند. گیاه دارچین، به علت داشتن اسانس و تانن، محرک و قابض است و به عنوان تقویت کننده اعمال هضم گردش خون به کار می رود. دارچین از دیر باز برای زیاد شدن و بازیافتن نیروی جنسی کاربرد داشته است، خمچنین برای رفع دردهای عضلانی بسیار نافع است. از این گیاه برای رفع سوء هاضمه، به ویژه در مواردی که با نفخ همراه باشد ، به عنوان بادشکن استفاده می شود. خمچنین به علت داشتن تانن در رفع اسهال کاربرد دارد. جدیدترین تحقیقات نشان می دهد ، مبتلایان به دیابت می توانند با افزودن اندکی دارچین به رژیم غذایی شان به حفظ سلامت خود کمک کنند. در حقیقت دارچین حاوی ترکیباتی است که عمل انسولین در انتقال گلوکز به سلول ها را بهبود می بخشد. دارچین تقریباً هیچ میزان کالری ندارد، به همین خاطر افراد دیابتی بدون ترس از افزایش وزن، می توانند از آن استفاده کنند. این گیاه در کاهش چربی و کلسترول خون نیز دارای اثرات مثبتی است و افزودن مقدار کمی دارچین به قهوه صبحانه، چای روزانه، آب پرتغال یا غلات مفید است . اثر مهم دیگر آن پایین آوردن تب است تا حدی که امروزه آن را به شکل قرص و کپسول برای پایین آوردن تب، استفاده می کنند. دارپین خاصیت عجیب دیگری نیز دارد و آن ایجاد مصونیت در بدن در مقابل امراض است.اگر حس کرید ضعیف شده اید و ممکن است بیمار شوید، چای دارچین را فراموش نکنید و حتی اگر سرما خورده اید یا ضعف شدید دارید، چای دارچین بهترین دارو است . بی دلیل نیست که در گذشته ، سامانی ها که در حقیقت از اطبای قدیمی بودند، به مشتری های خود چای دارچین می دادند.

گياه دارچين به علت داشتن اسانس و تانن ، محرک و قابض است و به عنوان تقويت کننده ، اعمال هضم و جريان گردش خون به کار مي رود و از آن براي رفع سوءهاضمه ، بويژه در مواردي که با نفخ همراه باشد، به عنوان بادشکن استفاده مي شود.همچنين به علت داشتن تانن در رفع اسهال ، ضعف عمومي بدن و انعقاد خون مصرف مي شود و به صورت دارو، مانند گرد و تنتور به کار مي رود.
با بررسي اثر2 گياه دارچين و سياه دانه بر روي نفخ معده ، نتايجي که به دست آمد، نشان داد:60 درصد افرادي که سياه دانه نود درصد افرادي که مخلوط دارچين و سياه دانه و10 درصد افرادي که دارچين استفاده کردند، بهبود يافتند از طرف ديگر درصد بهبود يافتگان با داروي مخلوط، در زنان و مردان يکسان بوده است لازم به ذکر است که درصد بهبود يافتگان با داروي مخلوط دارچين و سياه دانه ، بيشتر از داروي سياه دانه و دارچين به تنهايي بوده و تاثير دارچين بر روي بيماران ، همانند پلاسيبو است

موارد استفاده از دارچین در درمان بعضی از امراض:

١ . درمان بیماری قلبی : مخلوطی از عسل و پودر دارچین را تهیه کنید و به جای مربا روی نان قرار دهید و به طور منظم در وعده صبحانه صرف کنید. این روش در کاهش کلسترول، جلوگیری از بروز حمله قلبی، تنفس راحت و تقویت ضربان قلب موثر است. بیماران مبتلا به حمله قلبی نیز با مصرف روزانه این مخلوط از حمله قلبی بعدی درامان خواهند بود. بررسی روی سالمندان در آمریکا و کانادا نشان داده است، با بالا رفتن سن شاهرگ های حیاتی و سیاهرگ ها خاصیت انعطاف پذیری خود را از دست می دهد. عسل و دارچین به شاهرگ ها و سیاهرگ ها قدرتی تازه می بخشد.

٢ . از بین بردن اثر خارش نیش های حشرات : مخلوطی از یک سهم عسل، ٢ سهم آب ولرم و یک قاشق چای خوری پودر دارچین را روی قسمتی از بدن که احساس خارش می کنید، قرار دهید خارش و درد در عرض یک یا ٢ دقیقه فروکش خواهد کرد.

٣ . درمان التهاب مفصل(آرتریت): روزانه، یک وعده صبح و یک وعده شب، مخلوطی از یک فنجان آب گرم، ٢ قاشق چای خوری عسل و یک قاشق چای خوری پودر دارچین مصرف شود. این مخلوط معجزه گر در صورت مصرف به طور منظم آرتریت های مزمن را نیز درمان می کند. بررسی های اخیر روی ٢٠٠ بیماری که قبل از صرف صبحانه از این مخلوط استفاده کردند نشان داد، ٧٣ نفر از آنان در عرض یک هفته کاملا از درد رهایی پیدا کردند و پس از یک ماه بیشتر افرادی که قادر به راه رفتن یا حرکت نبودند، بدون احساس هیچ دردی توانایی راه رفتن و تحرک خود را به دست آوردند.

٤ . جلوگیری از ریزش مو: قبل از دوش گرفتن مخلوطی از مقداری روغن زیتون داغ، یک قاشق چای خوری عسل و یک قاشق پودر دارچین را به مدت ٥ تا ١٥ دقیقه روی سر قرار دهید و سپس آن را بشویید.

٥ . از بین بردن عفونت مثانه: ٢ قاشق غذاخوری عسل به همراه یک قاشق چای خوری پودر دارچین را با مقداری آب ولرم حل کنید و آن را بنوشید. این روش باعث می شود که میکروب های مثانه از بین برود.
٦ . درمان درد دندان: مخلوطی از یک قاشق چای خوری پودر دارچین و ٥ قاشق چای خوری عسل تهیه کنید و روی دندان خراب بمالید. این عمل را ٣ بار در روز تکرار کنید تا درد تسکین یابد.
٧ . کاهش کلسترول: ٢ قاشق غذاخوری عسل را با ٣ قاشق چای خوری پودر دارچین در یک لیوان چای حل کنید و بنوشید. این کار میزان کلسترول خون را طی ٢ ساعت به ١٠ درصد کاهش می دهد.
٨ . درمان سرماخوردگی: به مدت ٣ روز از مخلوط یک قاشق غذاخوری عسل با یک چهارم قاشق چای خوری پودر دارچین استفاده کنید. این روش برای درمان سرفه مزمن و سرماخوردگی و سینوزیت به کار می رود.

٩ . درمان ناباروری: برای برطرف کردن این مشکل، به مردان توصیه می شود ٢ قاشق غذاخوری عسل را قبل از خواب میل کنند. در کشورهای چین، ژاپن و خاوردور که با مشکل ناباروری مواجه اند، در طول روز مخلوطی از مقداری پودر دارچین و یک دوم قاشق چای خوری عسل را به طور مرتب روی لثه و داخل دهان خود قرار می دهند تا مخلوط حاصل از طریق بزاق وارد بدن شود. زوجی که مدت ١٤ سال بچه دار نمی شدند با شروع مصرف عسل و دارچین پس از مدت کوتاهی صاحب دوقلو شدند.

١٠ . درد معده: مصرف عسل و پودر دارچین علاوه بر درمان درد و نفخ معده، زخم معده را نیز درمان می کند.

١١ . تقویت سیستم ایمنی: استفاده روزانه از عسل و پودر دارچین سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و بدن را از حمله باکتری و ویروس محافظت می کند. دانشمندان دریافتند که عسل دارای مقدار زیادی ویتامین و آهن است. مصرف مداوم عسل گلبول های سفید خون را تقویت می کند تا بتواند با باکتری ها و بیماری های ویروسی مقابله کند.

١٢ . برطرف کردن سوء هاضمه: قبل از هر وعده غذا، پودر دارچین را روی ٢ قاشق غذاخوری عسل بریزید و میل کنید تا از ترشح اضافی اسید معده رهایی پیدا کنید زیرا این مخلوط غذاهای سنگین را به راحتی هضم می کند.

١٣ . جلوگیری از آنفلوآنزا: دانشمندی در اسپانیا ثابت کرده که مخلوط عسل و دارچین دارای مواد مفید طبیعی است که از میکروب های آنفلوآنزا و سرماخوردگی جلوگیری به عمل می آورد .

١٤ . افزایش طول عمر: مصرف دائم و مرتب عسل و پودر دارچین مانع پیری زودرس می شود. مخلوطی از ٤ قاشق چای خوری عسل، یک قاشق چای خوری پودر دارچین و ٣ فنجان آب گرم را با هم بجوشانید. سپس مخلوط به دست آمده را ٣ الی ٤ بار در روز به مقدار یک چهارم فنجان میل کنید. این مخلوط علاوه بر طراوت بخشیدن و نرم نگه داشتن پوست از پیری زودرس نیز جلوگیری می کند.

١٥ .برطرف کردن جوش صورت: قبل از خواب مخلوط ٣ قاشق غذاخوری عسل و ١ قاشق چای خوری دارچین را روی جوش ها قرار دهید و روز بعد با آب ولرم بشویید. تکرار روزانه این کار به مدت ٢ هفته، جوش ها را از بین می برد.

١٦ . درمان عفونت های پوستی: قرار دادن مخلوطی به مقدار مساوی از عسل و پودر دارچین روی قسمت های مختلف پوست، عفونت های پوستی و اگزما را نیز درمان می کند.

١٧ . درمان سرطان: تحقیقات جدید انجام گرفته در ژاپن و استرالیا نشان داده، سرطان های پیشرفته معده و استخوان به طور موفقیت آمیزی درمان شده است. بیماران مبتلا به این سرطان ها ٣ بار در روز و به مدت ٣ ماه یک قاشق غذاخوری عسل و یک قاشق چای خوری دارچین را مخلوط و مصرف می کنند.

١٨ . از بین بردن خستگی مفرط: مصرف نصف قاشق غذاخوری عسل و مقداری پودر دارچین در یک لیوان آب اول صبح و بعد از ظهر که بدن با افت نشاط روبه رو است طی یک هفته نیروی حیاتی بدن را افزایش می دهد.

١٩ . از بین بردن بوی بد دهان: شما می توانید پس از بیدار شدن از خواب با محلولی از یک قاشق چای خوری عسل، مقداری پودر دارچین و آب گرم غرغره کنید تا در طول روز مشکل بوی بد دهان را نداشته باشید.

٢٠ . مشکل شنوایی: مصرف روزانه مقدار مساوی از عسل و پودر دارچین در صبح و شب مشکل شنوایی را برطرف می کند.

شایان ذکر است، عسل مورد مصرف باید خام و پاستوریزه نشده باشد. زیرا که آنزیم های لازم به هنگام عمل پاستوریزه به علت حرارت دیدن از بین می رود.

نام فارسی:                                                           گل ساعتی

نام علمی:                                               Passiflora incarnataL

نام انگلیسی:                               Passion-flower  herb. mypop

نام فرانسوی:                                              Herbe de passiflore   

نام آلمانی:    Passionsblumenkrut, Flischfarbige passionsblume

نام عربی:                                                                     زهر الالام

تیره:                                                                   Passifloraceae  

ریخت شناسی:

        گل ساعتی گیاهی چند ساله و پایا است به ارتفاع 8 تا 9 متر که به صورت درختچه نیز دیده میشود. البته برخی از گونه های آن علفی و چند سله می باشد. ساقه های آن دارای پیچکهایی است که به گیاهان کناری می پیچد و از این طریق بالا رونده است. برگهای آن متانوب و بزرگ به طول 6 تا 15 سانتی متر ، دمرگدار و دارای پهنکی مرکب از سه لب عمیق با ظاهر برگچه مانند که سطح زیرین آنها کرکدار و کناره های آنها رگبرگهای شبکه ای مشاهده می شود. به طور کلی برگها دارای بریدگی های عمیقی هستند که آنها را به صورت برگهای مرکب یا چند برگچه در می آورد. گلهای این گیاه که زیبایی خاصی دارد ، درشت و منفرد است به قطر تقریبی 9 سانتیمتر که معطر است و منتهی به دمگل دراز میشود. در هر یک از گلها 3 براکته،5 کاسبرگ، 5 گلبرگ سفید رنگ، 5 پرچم یا بساک بزرگ و نارنجی دیده میشود. تخمدان کرکدار و سبز مایل به خاکستری بوده و زبر است و خامه گل دارای سه شاخه دراز است که در انتهای آنها کلاله های سرسان قرار دارد. از مشخصات دیگر کل اینست که در داخل جام آن ، تاجی از الیاف باریک سفید یا قرمز مایل به ارغوانی رنگ واقع در چند ردیف دیده می شود. میوه های گل ساعتی مسطح ، به رنگ مایل به سبز یا قهوه ای و با نقطه های گود و زیاد و دارای دانه های زرد مایل به قهوه ای است. به طور کلی میوه ها شبیه به گردو یا سیب کوچک است. که گوشت آن زرد رنگ و خوراکی است.

اندام دارویی:

       ریشه و اندامهای هوایی

ترکیبات شیمیایی:

        گل ساعتی حاوی فلاونوئید ها تا 2.5 درصد است که شامل مشتقات گلیکوزیدی است مثل: ویتکسین¹، ساپونارین، اورینتین، همواورینتین، شافتوزید، ایزو شافتوزید، ویسنین و ...

همچنین دارای مقادیر کمی از گلیکوزیدهای سیانوژنیک بویژه ژینوکاردین، مقادیر ناچیز از یک روغن فرار که حاوی ترکیباتی مانند لیمونن و اوکالیپتول و کومن و آلفا – پینن و ... است.

در این گیاه مقادیر بسیار ناچیز و متغیر از آلکالوئید های ایندول( کمتر از 0.01 تا 0.09 درصد) که بطور عمده شامل هارمان، هارمول، هارمالین، هارمین و هارمالول می باشد. البته بعضی از منابع به طور کلی وجود این آلکالوئید ها را در این گیاه رد میکنند.

حضور ترکیبات دیگری مانند مالتول و اتیل مالتول (مشتقات گاما – پیرول) ، پاسیکول (یک پلی استیلن) ، اسیدهای چرب ، اسید فرمیک، اسید بوتیریک، سیتوسترول، استیگماسترول، قند و صمغ نیز در این گیاه گزارش شده است.

همچنین طبق گزارشات در هر صد گرم گوشت خام و دانه واقع در داخل میوه مواد زیر وجود داردد.:

آب 75 گرم، پروتئین 2.2 گرم، چربی 0.7 گرم ، هیدراتهای کربن بیشتر قند و نشاسته 21 گرم، کلسیم 13 میلی گرم، فسفر 64 میلی گرم، آهن 1.6 گرم، پتاسیم 348 میلی گرم، ویتامین A 700 واحد بین المللی ، تیامین خیلی کم، رایبو فلاوین 0.13 میلی گرم، نیاسین 1.5 میلی گرم و ویتامین C 30 میلی گرم.

موارد استعمال:

     گل ساعتی دارای اثر مسکن و آرامبخش بوده و در بیخوابی، اضطراب، دردهایی با منشا عصبی بویژه در کودکان ، اختلال در تنوس عضلانی، تاکی کاردی عصبی و آسم اسپاسمی مصرف میگردد. همچنین ریشه این گیاه اثرات ضد کرم برای معده را دارد.

خواص و کاربرد:

     در برمه از ریشه گل ساعتی به مقدار کم برای کشتن کرم معده می خورند ولی مقدار زیاد آن سمی و خطر ناک است. در هند و چین میوه آن را میخورند ولی ریشه تازه اش را مخدر و سمی میدانند. تجربه شده است که خوردن جوشانده ریشه تازه آن یک سگ قوی را پس از 40 دقیقه هلاک کرده است. برگهای گیاه دارای اسید سیانیدریک است پس مقدار زیاد آن سمی است. از عصاره برگهای گل ساعتی به نسبت نصف در یک حلال تهیه شده باشد در حدود 50 قطری در روز به عنوان آرام کننده دردهای عصبی و رفع بی خوابی و ضعف اعصاب خورده می شود. در فیلیپین برگهای له شده آن را برای التیام بر روی زخم میگذارند. از تنتور الکلی یک پنجم آن ، یعنی یک واحد گیاه در 5 واحد الکل 65 درصد که به مدت 2 تا 3 روز خیس کرده باشند؛ مقدار 30 تا 50 قطره در روز تجویز می شود.همچنین گزارشات جدید حاکی از این است که این گیاه خواص سم زدایی دارد و در درمان اعتیاد می تواند کاربرد داشته باشد.

مقدار مصرف:

     0.25 تا 1 گرم از اندامهای هوایی خشک شده گیاه سه بار در روز مصرف میشود. مقدار مزبور به صورت انفوزیون تهیه و مورد استفاده نیز قرار میگیرد. فرمهای دیگر مصرف شامل استفاده عصاره مایع ( 1به 1 در الکل 45 درصد) به مقدار 0.5 تا 1 میلی لیتر سه بار در روز و تنتور (1 به 8 در الکل 45 درصد) به مقدار 0.5 تا 2 میلی لیتر و سه بار در روز می باشد.

در مورد التیام زخمها و بریدگی های ساده که مثلا در جریان کارهای باغبانی پیش می آید ممکن است به طور ساده چند برگ و گل گیاه را له کرده و پس از شستن و تمیز کردن محل زخم روی بریدگی گذارد، و باند پیچی کرد و به عنوان آرامبخش و برای رفع خستگی و ایجاد خواب عمیق و همچنین برای پیشگیری از حمله های قلبی یک قاشق مربا خوری برگهای خشک آن در یک پیمانه (200 گرم) آب جوش ریخته و 15 دقیقه می خیسانند. از این دمکرده یک پیمانه قبل از خواب برای رفع بی خوابی خورده شود و برای سایر موارد تا 3 پیمانه در روز باید خورده شود.

همچنین چای حاصل از 2 گرم گیاه خشک تجویز شده است، دو تا سه فنجان از این چای در روز مصرف شود بهتر است یک یا دو فنجان از آن قبل از خواب باشد. بیشینه مصرف روزانه 4 تا 8 گرم گیاه خشک است.در عصاره های حاصل از این گیاه بسیاری از فرآورده های مسکن و نیز تعدادی از ترکیبات تقویت کننده قلب یافت می شوند.[5

عوارض جانبی و سمیت:

     آثار جانبی در اثر مصرف آن تا به حال گزارش نشده است. سمیت حاد عصاره مایع دارو در موش که به صورت تزرییق داخل صفاتی و به مقدار بیش از 900 میلی لیتر به کیلوگرم استفاده شده بود، نیز گزارش شده است.

موارد احتیاط:

     مقادیر مصرف زیاد گل ساعتی ممکن است باعث تسکین و تقویت درمان به شیوه مهار منوآمین اکسیداز گردد. از طرفی گزارش شده است که آلکالوئیدهای هارمان و هارمالین دارای اثر تحریکی بر روی رحم حیوانات آزمایشگاهی بوده  است بنابراین نباید از مقادیر زیاد دارو هنگام بارداری و شیردهی استفاده شود همچنین گل ساعتی نباید به کودکان زیر 2 سال داده شود  و برای سایر کودکان و اشخاص مسن تر از 65 سال مصرف آن باید از مقادیر کم شروع شود و به تدریج افزایش یابد. اگر در جریان مصرف این گیاه اختلالاتی در هاضمه رخ داد و یا اسهال ایجاد شد مقدار مصرف باید کاهش یابد و یا به طور کلی مصرف قطع شود.

زمان جمع آوری:

     اندامهای هوایی پس از گلدهی و یا میوه دهی در پایان فصل تابستان جمع اوری می شود. همچنین میوه های رسیده را می توان در فصل پائیز جمع آوری نمود.

دامنه انتشار:

     گیاه گل ساعتی بومی آمریکای شمالی و مرکزی و جنوبی بوده اما به علت داشتن گلهای زیبا به طور گسترده ای در اروپا کشت داده می شود. این گیاه معمولا در مناطقی که دارای آب و هوای ملایم باشد بخوبی رشد میکند.

در نواحی شمالی ایران گل ساعتی به وفور یافت می شود و در شهرهای دیگر که آب و هوای معتدله دارند و زمستان انها ملایم است هم این گیاه  کشت می شود و جنبه زینتی دارد.

تکثیر:

     گل ساعتی به راحتی از طریق بذر و قلمه تکثیر میشود.

تکثیر بذر گل ساعتی به این صورت است که بذور را در اوایل بهار که دمای هوا در حدود 18 تا 21 درجه سانتی گراد است  در خاکهایی با زهکشی خوب می کارند. البته جوانه زنی بذور گل ساعتی به کندی صورت میگیرد و نامنظم می باشد.

تکثیر گل ساعتی از روش قلمه گیری هم به ابن صورت است که ساقه های نیمه رسیده یا نیمه خشبی را دز فصل تابستان از گیاه جدا میکنند و در ماسه کشت میدهند.

تحقیقات جدید نشاندهنده اینست که می توان این گیاه را به صورت مکمل در گلخانه های خیار کشت نمود. که این کار فواید زیادی دارد. به طور مثال در شهر هایی مثل یزد که گرمی هوا مانع از رشد بهینه گل ساعتی است می توان از این روش بهره گرفت.

اکولوژی گیاه:

     جوانه زنی بذر در دمای 18 تا 21 درجه صورت میگیرد و این گیاه خاکهایی حاصلخیز و با ذهکشی خوب را می پسندد و به راحتی در این خاکها رشد می کند. در مناطق معتدله این گیاه چندین سال عمر میکند و گیاه را در فصل بهار میتوان هرس شاخه نمود. گل ساعتی تا دمای منفی 15 درجه سانتی گراد را به خوبی مقاومت می کند. همچنین گل ساعتی محلهای افتابی را بیشتر ترجیح میدهد و خاکهایی را که PH  آنها به سمت اسیدی است را بیشتر دوست دارد.

گونه های دیگر:

1)  گل ساعتی با ساقه چهار گوش که به فرانسوی Pomme line و Passiflore a tiges carrees گفته می شود. نام علمی آن Passiflora quadrangularis L. است. این گیاه در تمام منطقه حاره کشت می شود و در جایی خودرو دیده نشده است.

2)  گل ساعتی با برگهای شبیه به گیاه Laurier که به فرانسوی Maritambour گفته می شود. نا علمی این گیاه Passiflora laurifolia L. است.

3)  گل ساعتی با گلهای آبی به فرانسوی Passifloe bleue و به انگلیسی Blue passionflower گفته می شود. نا علمی این گیاه Passiflora caerulea L. می باشد. میوه آن شبیه زرد آلو است و درشت و شیرین میباشد. در ایران سابقا در باغچه ها کشت می شده ولی این گیاه بومی برزیل است.

4)     گل ساعتی passiflore edulis Sims که بومی برزیل است و به ایران وارد شده و در شمال کشت میشود.

خرده نگاری:

پودر اندامهای خشک شده گیاه گل ساعتی به رنگ سبز تیره بوده، بوی آن کمی معطر و طعم آن نا مشخص اما ملایم و خصوصیات میکروسکوپی آن از قرار زیر است:

بخشی از بافت مزوفیل (میانبرگ) که رگبرگها به همراه بلورهای اگزالات کلسیم از نوع دروز(قبه ای) در آن نمایان است(A)، چند بلور اگزالات کلسیم (B)، کرک و پوششی اختصاصی با دیواره نازک و اغلب منتهی به  یک نوک مدور و قلابی شکل مربوط به اپیدرم ساقه و برگ(C)، تیپ روزنه نوع آنموسیتیک که فقط در اپیدرم تحتانی دیده میشود(D) و کرک پوششی با سلولهای اطراف پایه در اپیدرم(E).

آثار فارماکولوژی:

تحقیقات انجام گرفته بر روی حیوانات آزمایشگاهی نشان داده است که عصاره های این دارو دارای فعالیت اسپاسمولیتیک قابل مقایسه با اثر پاپاورین بوده و از طرفی دارای اثر تضعیف کننده مرکزی نیز می باشد. در تحقیقاتی دیگر اثرات سداتیو، تقویت زمان خواب آوری هگزوباربیتون، فعالیت ضد تشنجی(دوز زیاد) و کاهش فعالیت موتوری خودبخودی( دوز کم) مربوط به مالتول و اتیل مالتول باعث پوشاندن و پنهان کردن اثرات تحریکی آلکالوئیدی هارمان می شود.

روشهای مختلف کنترل های کیفی و کمی شیمیایی:

آزمایش خلوص- برای انجام این آزمایش از روش کروماتوگرافی لایه نازک استفاده می شود.

تهیه عصاره متانولی- مقدار 0.6 گرم از داروی پودر شده با مقدار 5 میلی لیتر متانول روی بن ماری در 60 درجه سانتی گراد به مدت 5 دقیقه تکان داده می شود و سپس حاصل صاف می گردد.

تهیه محلول شاهد- مقدار دو میلی گرم از هیپروزید و 2 میلی گرم از روتین در 10 میلی لیتر متانول حل می شود. مقدار 20 میکرو لیتر از عصاره متانولی و مقدار 10 میلی لیتر از محلول شاهد به طور مجزا و هر کدام به صورت یک بند به طول 2 سانتی متر به روی لایه نازک سیلیکاژل G کاشته می شود

سیستم حلال= آب – اسید فرمیک انیدر – اتیل متیل کتون – اتیل استات( 50- 30- 10- 10) و عمل گسترش تا ارتفاع 12 سانتی متر انجام می پذیرد.

برای ظاهر کردن لکه ها، پس از خشک کردن کروماتوگرام به مدت 5 دقیقه در دمای 105 درجه سانتی کراد در حالی که هنوز نرم است، ابتدا از محلول متانولی نچرال پرودکت و سپس از محلول ماکرو گول 400 ( معرف شمره 39) استفاده می شود.

برای تشخیص لکه ها از تابش 365 نانئ متری ماوراء بنفش استفاده می گردد.

در محلول شاهد دو لکه با فلورانس قهوه ای مایل به زرد یکی مربوط به روتین که در ثلث پائینی لایه نازک و دومی مربوط به هیپروزید که در قسمت وسط لایه نازک ظاهر میگردد. در عصاره متانولی گیاه، در محلی که گمی پائئین تر از محل لکه روتین است لکه ای با فلورانس سبز تیره وجود دارد که مربوط به ساپونارین می باشد بلافاصله زیر آن لکه ای با فلورانس قوی زرد مایل به سبز وجود دارد و در محلی که کمی پائین تر از محل لکه هیپروزید است لکه ای با فلورانس زرد قوی حضور دارد که مربوط به ایزو اورینتین بوده و بلافاصله بالای این لکه ، لکه ای دیگر با فلئرانس سبز کم رنگ  و ضعیف تر وجوود دارد که پس از مدتی به فلورانس خاکستری مایل به سبز تبدیل می شود که مربوط به ایزو ویتکسین می باشد. در محلی که بلافاصله بالا تر از محل لکه هیپروزید است لکه ای با فلورانس کمی قوی و به رنگ زرد مایل به قهوه ای وجود دارد که مر بوط به اورینتین بوده و در محلی کمی بالا تر از لکه دیگر با فلورانسی که معمولا ضعیف است وجود دارد که مربوط به ویتکسین می باشد. لکه اخیر به رنگ  سبز کم رنگ بوده اما به تدریج رنگ آن ضعیف تر شده و به رنگ  خاکستری غیر شفاف تبدیل می شود.

سنجش های مرغوبیت:

میزان مواد محلول در آب – حداکثر 15 درصد می باشد

میزان خاکستر تام- حداکثر 11 درصد می باشدد

میزان خاکستر نامحلول در اسید کلریدریک – حداکثر 3 درصد می باشد.

تعیین مقدار فلاونوئید ها بر مبنای هیپروزید- ابتدا مقدار 0.2 گرم پودر در اندامهای هوایی را در یک ارلن 100 میلی لیتری ریخته و به آن یک میلی لیتر از محلول هگزا متیلن تترامین( متنامین) 0.5 درصد، 20 میلی لیتر استن، 2 میلی لیتر اسید کلرید ریک 25 درصد اضافه کرده و مخلوط به همراه پرل شییشه ای به مدت 30 دقیقه و با استفاده از مبرد رفلاکس میگردد. حاصل را با استفاده از قیف و پنبه در داخل بالن ژوژه 100 میلی لیتری صاف نموده و باقی مانده به همراه پنبه به بالن 100 میلی لیتری مجددا انتقال داده میشود و توسط 20میلی لیتر استن به مدت 10دقیقه رفلاکس میگردد.این عمل دوبار تکرار میگردد وحاصل صاف شده از هر بار به بالن ژوژه 100میلی لیتری منتقل میشود که پس از خنک شدن ،حجم ان بااستفاده از استن به 100میلی لیتر رسانده میشود .

20میلی لیتر از محلول تهیه شده به یک دکانتورانتقال داده میشود وتوسط 20 میلی لیتر اب و15میلی لیتر اتیل استات دکانته میگردد .فاز اتیل استات را جدا نموده وفاز استن واب را 3مرتبه وهربار با 10میلی لیتر اتیل استات دکانته کرده وفازهای اتیل استاتی را سپس با هم مخلوط نموده ودو مرتبه هربار با 50میلی لیتر اب شستشو داده؛ سپس فاز اتیل استاتی را توسط قیف وپنبه در یک بالن ژوژه 50 میلی لیتری صاف نموده و ان را توسط اتیل استات به حجم 50 میلی لیتر میرسانند .10 میلی لیتر از محلول تهیه شده به یک بالن ژوژه 25میلی لیتری انتقال داده میشود ویک میلی لیتر معرف کلرور الومینیوم به ان اضافه وسپس بامحلول 5درصداسید استیک در متانول تاحجم 25 میلی لیتر رسانده میشودتا به عنوان محلول نمونه استفاده شود .هم زمان 10میلی لیتر از محلول اتیل استاتی را فقط با محلول 5درصد اسید استیک در متانول در بالن ژوژه 25میلی لیتری رقیق مینمایند تابه عنوان شاهد استفاده گردد بعد از گذشت 30دقیقه ،جذب محلول نمونه در مقابل محلول شاهد در طول موج 425 نانومتر وبا استفاده از کوت 1سانتیمتدی اندازه گیری میشود.

طرز نگهداری:

اندامهای هوایی گیاه خشک شده باید در بسته بندیهای مناسب ودور از رطوبت وحرارت زیاد نگهداری شود

اشتباهات:

گونه های دیگر جنس پاسی فلورا(جنس گل ساعتی)ممکن است بجای گونه اصلی در بازارهای تجاری عرضه شود .بنابراین در تهیه گونه اصلی لازم است از روشهای شناسایی وکنترل های کیفی وکمی ذکر شده در فوق استفاده شود.

فراورده های موجود در بازار :

هارمالین(نوشدرمان)ولد فلور(نیاک).

وضعیت گیاه:

گل ساعتی به عنوان گیاه مورد استفاده در طب سنتی و نیز گیاه موثر در فارماکوپه های معتبر جهان به ثبت رسیده است. این گیاه طبق نظر مونوگراف کمسیون دارویی آلمان دارای وضعیت درمانی مثبت است و در مونوگراف کمیسیون متخصصین گیاهان دارویی در اروپا دارای رتبه 4 می باشد.

((سنا)) گیاهی است که بیشتر به شکل  بوته ای و درختچه‌ها ی کوچک یک متر وجود دارد و از برگ آن استفاده  می شود.با  وجودی که گونه ای از سنا در جنوب  ایران و در حوالی  خلیج فارس می روید. ولی به دلیل نیاز  زیاد به این گیاه عمده آن وارداتی است .گرچه گونه ایرانی و نوع وارداتی از نظر خواص مشابه هستند. . جنس گیاه به نام Cassia می‌ باشد و از خانواده ی نخود است.

برگ سنا (coronilla varia) گیاهی از تیره بقولات، علفی و پایا با ریشه‌ای عمیق و ساقهای بالارونده پرشاخه و برگهای تک‌شاخه‌ای متناوب هستند

سنا به دلیل خواص دارویی: ملین، مدر بول، تسکین دهنده اضطراب قلبی و تسکین دهنده آسم

سنا را از برگ‌های خشک شده انواع کاسیاها بالاخص کاسیا اکوتیفولیا «سنای اسکندریه» و کاسیا انگوستیفولیا «سنای هندی» یاتی نولی، از تیره نخود به دست می‌آورند ، بومی آفریقا و هندوستان بوده و به صورت وحشی و کشت شده یافت می‌شود. برگ‌ها به صورت پر مانند روی ساقه‌ها قرار گرفته، بیضی شکل و نوک تیز می‌باشند، رنگ و اندازه آنها در گونه‌های مختلف فرق می‌کند مثلاً رنگ کاسیا اکوتیفولیا سبز زیتونی. در صورتی که رنگ انگوستیفولیا مایل به زرد است. بوی آن مشخص و طعم آن ابتدا کمی شیرین و سپس تلخ و زننده می‌گردد.

ترکیبات ماده مؤثر آن جزء دسته انتراکینون گلی کوزیدها بوده و عبارتنداز: سنوزید B  و A   ۵/۲  درصد و مقدار کمی سنوزید D , C می‌باشد. این ترکیبات در اثر آبکافت تبدیل به رئین و الوا مودین می‌گردند. علاوه بر ترکیبات فوق دارای مقداری رزین «امتیک»، مقدار کم روغن فرار، موسین، و مشتقات فلاون‌ها مثل کامفورید، کامفورول و ایزورامنتین می‌باشد

خواص درمانی فرآورده خیسانده برگ آن را به عنوان یک مسهل سالم مورد استفاده قرار می‌دهند و میوه سنا نیز خاصیت مسهلی داشته ولی اثر آن ملایم تر می‌باشد.برگ سنا از دسته ملین های محرک است و برای معالجه یبوست تخلیه روده قبل از جراحی و یا اعمال و آزمایشات ویژه ناحیه شکم مورد استفاده قرار میگیرد. گلیکوزید های آنتراکینونی (مواد موثره دارویی)سنا پس از هضم،هیدرولیز شده و آنتراکینون آزاد و فعال ایجاد می کند،

درمان یبوست با برگ سنا

از بیشتر گونه‌های آن جهت درمان یبوست استفاده می‌ کنند. برگ همه ی گونه‌ها به خاطر وجود ترکیباتی به نام"آنتراکینون‌ها" تلخ می‌ باشد. از دیگر موارد مصرف سنا به علت خاصیت ملینی در رژیم  های لاغری از این گیاه بصورت خوراکی و یا کمکی استفاده می شود .اما، باید توجه نمود که چون در  رژیم هخای لاغری ،محدودیتهای غذایی باعث تشدید اختلالات  آب و املاح می گردد تذا باید کوتاه مدت تر و با احتیاط تر مورد استفاده قرار گیرد.در ضمن در درمان های رماتیسم واگزما به عنوان پاک کننده بدن از مواد زاید و سپس تحریک و تنظیم متا بولیسم طبیعی بدن ، همراه با داروهای دیگر در دوره های کوتها مدت بصورت خوراکی ویا کمکی مورد مصرف دارد

میزان مصرف روزانه ی برگ سنا برای افراد بزرگسال، بین نیم تا یک گرم است که می‌ توان بر روی آن حدود یک استکان آب ریخت و 10 دقیقه جوشاند، سپس صاف کرد و میل نمود.

بهترین زمان مصرف شب هنگام است. گرچه می‌ توان این محلول تلخ را با نبات یا عسل شیرین کرد، ولی تلخی آن کاملاً از بین نمی‌رود.
در مصرف سنا نباید زیاده‌ روی کرد، چرا که ممکن است باعث اسهال شدید گردد. همچنین نباید از سنا به‌ طور ممتد و طولانی استفاده کرد، چون باعث تنبلی روده می‌ گردد. بهتر است پس از دو هفته استفاده، یک یا دو هفته مصرف آن را قطع نماییم.

نکته قابل توصیه دیگر این است که سنا نباید در افراد کمتر از ده سال در زنان باردار و شیر ده ،بیماران قلبی وکلیوی ،هنگام حساسیت نسبت به دارو ، تهوع ، استفراغ یا دیگر علایم آپاندیسیت، جراحی حاد شکمی ، انسداد روده ای ناشی از سفت شدن مدفوع وسایر موارد انسدادی و غیر مشخص شکمی ،همچنین کسانی که داروهای جلوگیری از بار داری مصرف می کنند استفاده گردد .

در مورد آخر یعنی مصرف داروهای ضد بار داری مصرف سنا با کاهش استروزن منجر به اختلال عملکرد دارو میشود.

با توجه به اینکه در سال‌های اخیر برای رفع یبوست از سنا به‌ طور وسیع در جهان استفاده می ‌شود، صنایع داروسازی قرص آن را تهیه نموده که در داروخانه‌های ایران موجود می ‌باشد.

قرص سنا را می ‌توان بین 2- 1 عدد در روز مصرف کرد که از نظر مزه، شبیه به جوشانده ی این گیاه نیست.

رازیانه زراعتی گیاهی یکساله و پر دوام است.هر سال یک بار آن را میکارند و به حالت خود رو وحشی هم وجود دارد. اسامی مختلف محلی آن از این قرار است: بادیان(پادیان) - شمار – شمره(شمر) – سونف( سینوف) و بسباس(بسپاس) هم گفته اند. اعراب آنرا معرب كرده رازیانج مى گویند. زادگاه اولیه رازیانه ایران و سرتاسر دریاى مدیترانه و حبشه بوده و اكنون در بیشتر نقاط دنیا كاشته مى شود . برگ آن معطر و طعم آن شیرین و مطبوع است . در بین حیوانات مار به خوردن رازیانه علاقه زیاد دارد و وقتى مى خورد، چشمهایش براق و درخشان مى شود و روى همین اصل است كه در فرانسه و ایتالیا وسراسر سواحل دریای مدیترانه و حبشه در ردیف غذاهاى مخصوص چشم قرار دارد . ریشه رازیانه كه در داروسازى مصرف مى شود، ضخیم و دوكى است . این ریشه پیشاب آور است . شیره برگ هاى رازیانه پوست بدن را قرمز كرده و تولید تاول مى نماید. بذر ش داراى دوازده درصد روغن ، كمى قند - كمى صمغ و چهار تا شش درصد اسانس است و در ماه هاى مهر و آبان مى رسد. خواص غذایی ودرمانی رازیانه که دارای ویتامین های A_B_C  و املاح معدنی فسفر و آهک است  و به واسطه خاصیت مدری که دارد برای مبتلایان به رماتیسم و ضعف البنیه تجویز می شود . آقای دکتر((دیو سکورید  فرانسوی)) در حبس البول  و نقرس جوشانده آن را به مقدار 35 گرم در مقابل یک لیتر آب توصیه می نمایند.

در کتابهای قدیمی نوشته اند:هر کس اول سال تحویل تا اول تیر ماه هر رزو یک مثقال از تخم ان را با شکر بخورد تا اخر سال مریض نخواهد شد.

میوه اش بادشكن - مقوى - ضد كرم - قاعده آور - زیاد كننده ى شیرمادر است و شباهت زیادى به خواص انسیون دارد. براى آنكه گاوها شیر زیادى بدهند معمولا به آنها مقدارى برگ رازیانه مى دهند و یا بذر آنرا داخل علوفه ى آنها مى پاشند.

به صورت دمكرده 20 در هزار و بذر آن را به صورت دمكرده ده در هزار مصرف مى کنند. آب مقطر برگ رازیانه را اعراب مقوى ((باء)) مى دانند پاك كننده ى مجارى سینه - طحال - كلیه و مثانه است و درد آنها را تسكین مى دهد آب مقطر آن اگر تازه باشد باز كننده ى ادرار - قاعده آور مخصوصا اگر آنرا با گل گاوزبان بجوشانند - جوشانده بذر رازیانه با پر سیاوشان و انجیر جهت سرفه و تنگی نفس و شكستن باد و تسكین درد پهلو و تهیگاه و قولنج تجویز شده ، از قى و اسهال جلوگیرى مى نماید. براى معالجه اسهال مى توانید  رازیانه را  به همراه زیره میل نمایید.
جوشانده بذر آن با عسل جهت تب هاى كهنه و جلوگیرى از قى و التهاب معده مفید است .. عصاره ى برگ تازه رازیانه جهت التهاب چشم و درمان ورم ملتحمه مفید است ، و براى این كار عده اى ساقه آنرا نزدیك آتش نگاه مى دارند و چون در اثر حرارت آب آن خارج شود، آنرا گرفته و در چشم مى چكانند و چنانچه آب ساقه  اش را گرفته و خشك كرده و در چشم بكشند، نور و جلاى آن را زیاد مى كند. صمغ آن در افعال مثل عصاره آن است . مقدار خوراك بذر  رازیانه  یك مثقال و مقدار خوراك ریشه ى آن دو مثقال مى باشد. انیسون و بادیان خطایى هم نوعى از این گیاه بوده و خواص آنها هم مانند رازیانه است . در برگ - ساقه و ریشه آن هورمون هاى گیاهى ، مخصوصا هورمون زنانه زیاد است . به این جهت شهوت زنان را زیاد و از التهاب شهوت مردان مى كاهد و چنانچه شیره آن را به صورت بمالند، ریش را ضعیف كرده و از بین مى برد، و خانم هایى كه ریش در آورده اند، معمولا از این دستور استفاده مى نمایند.
براى شستشوى چشم مى توانید از دمكرده بذر رازیانه استفاده كنید، تا چشمانى شفاف و قشنگ داشته باشید. جوشانده رازیانه سیاه سرفه را نیز درمان مى كند و ضماد بذر آن و كمپرس جوشانده ى آن ورم پستان را باز مى كند. به دخترانى كه به هنگام عادت ماهانه دچار درد شدید مى شوند توصیه كنید كه حتما از جوشانده ى رازانه استفاده كنند تا درد آنها تسكین و عادت آنها منظم شود. به زنان آبستن كه مى خواهند نوزادشان چشمان شهلا و قشنگ داشته باشد توصیه كنید كه خوردن بذر رازیانه را فراموش ‍ ننمایند.

اثرات مفید رازیانه بر پوست

رازیانه دارای اثرات مهمی بر سلامتی پوست است. خوب است بدانید که رازیانه، سرشار از هورمون های زنانه(استروژن) است و طبیعتی گرم دارد.

حال اثرات آن را بر پوست می گویم:

- پاک کننده و ضد عفونی کننده

- حفظ خاصیت کشسانی پوست و جوان کردن آن

- آرامش بخش

- رفع چین و چروک از پوست های پیر

- از بین بردن کبودی پوست

- روشن کردن پوست های چرب

- شادابی و طراوت بخشیدن به چهره های خسته و گرفته

- کاهش تجمع آب در زیر پوست و در نتیجه جلوگیری از پف کردگی

- تحریک کننده غدد لنفاوی بدن برای دفع آب اضافی موجود در بافت ها.

- دفع سموم

- تاثیر بر فعالیت غدد بدن برالی ایجاد تعادل در تولید هورمون هایی خاص که برای حفظ انقباض عضلات، الاستیسیته ی پوست و بافت پیوندی اهمیت دارند.

در اینجا طرز تهیه کرم رازیانه را برای شما بیان می کنیم.

مواد لازم برای کرم رازیانه:

رازیانه 30 گرم

روغن زیتون 60 سی سی

گلاب 100 سی سی

موم سفید 50 گرم

طرز تهیه:

رازیانه را در ظرف شیشه ای ریخته، روغن زیتون را به آن اضافه کنید. بگذارید به مدت سه روز بماند.

سپس آن را از صافی ریزی عبور دهید و باقی مانده گیاه را خوب فشار دهید. حالا گلاب را به آن افزوده و آن را داخل ظرف آب جوش قرار دهید تا گرم شود. موم را در ظرفی لعابی به طور جداگانه ذوب کنید (داغ کنید) و سپس از روی آتش بردارید و مخلوط گلاب را به تدریج و در حین هم زدن به آن بیفزایید. این عمل را تا زمانی که مخلوط به طور کامل سرد شود ادامه دهید.

آویشن
Thymus Vulgaris L
مشخصات گیاه :
درختچه ای کوتاه و پر شاخه است . شاخه های علفی آن پوشیده از برگ هایی در قسمت فوقانی ساقه است . گل های سفید ریز آن به طور چتری و منفرد می رویند . میوه آن فندق چهار قسمتی است . گیاه آویشن گیاهی است علفی با ساقه های کرکدار و سفید از خانواده نعناع (Lamiasceae) که سرشاخه های گل دار و برگ ، آن قابل استفاده می باشد .
موارد استفاده :
دم کرده آن به هضم غذا کمک می نماید و ضد سرفه و خلط آور است و در برونشیت ، سیاه سرفه و التهاب دستگاه تنفس فوقانی استفاده می گردد .